Regenton aansluiten: welke maat past bij jouw dak?

Een regenton van 200 liter klinkt als veel water. Tot je hem in juli in twee keer gieten leegtrekt en vervolgens drie weken naar een lege ton staat te kijken, terwijl de dakgoot bij de eerste bui weer alles de riolering in stuurt.

Het formaat dat je nodig hebt, hangt af van je dakoppervlak en van hoeveel je wilt overbruggen. Hieronder staat hoe je dat uitrekent en hoe je hem aansluit zonder dat je kelder onderloopt.

Hoeveel water komt er van je dak?

De rekensom is eenvoudig:

horizontaal dakoppervlak (m²) × neerslag (mm) = liters
1 mm regen op 1 m² dak is 1 liter water

Belangrijk: reken met het horizontale oppervlak, dus de projectie van het dak op de grond, niet met de schuine lengte van de dakvlakken. Voor een schuurdak van 3 bij 4 meter reken je met 12 m², ook al lopen de vlakken schuin.

In Nederland valt gemiddeld ongeveer 850 mm per jaar, redelijk gelijkmatig verdeeld. Een flinke bui levert 10 tot 20 mm.

Je ziet meteen waarom een ton van 200 liter zo snel vol is: één stevige bui op een gemiddeld schuurdak vult hem al. Het probleem is dus niet de aanvoer maar de opslag.

Welke maat past bij jouw situatie?

De vraag is niet hoeveel water er valt, maar hoeveel je wilt kunnen overbruggen tijdens een droge periode.

Hoeveel water gebruik je eigenlijk?

• Gieter: 10 tot 12 liter
• Border van 10 m² goed doorgeven: 100 tot 150 liter
• Moestuinbak van 2 × 1 m op een hete dag: 20 tot 30 liter
• Gazon van 100 m² één keer beregenen: 1.000 tot 1.500 liter (hiervoor is een regenton eigenlijk altijd te klein)

De praktische vuistregel: kies groter dan je denkt nodig te hebben. Een te grote ton is nooit een probleem; een te kleine ton staat precies leeg wanneer je hem nodig hebt. Twee tonnen koppelen is bovendien vaak goedkoper dan één grote.

De aansluiting: een vulautomaat, geen zaag

De meeste mensen zagen de regenpijp door en steken hem in de ton. Dat werkt tot de ton vol is: dan loopt het water over de rand en staat je fundering of je terras onder water.

De juiste oplossing is een vulautomaat (ook wel regenpijpfilter of vlotterfilter). Dat is een stukje dat je in de regenpijp plaatst en dat:

• water zijdelings naar de ton afvoert;
• bladeren en vuil eruit filtert;
• en zodra de ton vol is, het overige water gewoon door de regenpijp naar beneden laat lopen.

Zo kan de ton niet overlopen en hoef je ’s winters niets af te koppelen.

Stap voor stap

1. Zet de ton op een stevige, waterpasse verhoging. Dit is belangrijker dan het lijkt: 200 liter water weegt 200 kilo, en de hoogte bepaalt de druk bij de kraan. Zonder verhoging krijg je geen gieter onder het kraantje. Een stapel stoeptegels of een tonvoet volstaat.
2. Houd de ton waterpas. Een scheve ton loopt aan één kant over en de kraan komt niet op de laagste plek te zitten.
3. Meet de hoogte van de vulautomaat af: die komt op ongeveer de hoogte van de bovenrand van de ton, of iets eronder. Water zoekt zijn niveau, dus hoger vullen dan de ton hoog is heeft geen zin.
4. Zaag met een fijne zaag een stuk uit de regenpijp ter hoogte van de automaat, meestal 8 tot 10 centimeter, precies volgens de meegeleverde maat. Meet twee keer.
5. Klik de vulautomaat erin en boor het gat in de ton op de bijbehorende hoogte.
6. Sluit het slangetje aan met lichte afschot naar de ton toe, zonder doorhangende lus waar water in blijft staan.
7. Test met een emmer water in de dakgoot voordat je alles definitief vastzet.

Meerdere tonnen koppelen

Twee of drie tonnen naast elkaar verbind je onderin met een koppelset (een doorvoer met slang). Ze vullen en legen zich dan als communicerende vaten.

• Zet ze allemaal op dezelfde hoogte, anders werkt het niet.
• Verbind ze onderin, niet bovenin: bovenin vult alleen de tweede ton als de eerste helemaal vol is, en legen doe je ze dan niet gelijkmatig.
• Zet de tapkraan op de laatste ton, zodat je de hele voorraad kunt gebruiken.

Winter: dit moet je wel doen

Water zet uit bij bevriezing en kan een kunststof ton of de kraan doen barsten.

• Tap de ton af of laat hem hooguit voor een derde gevuld, zodat het ijs ruimte heeft.
• Demonteer of open het kraantje: dat is het onderdeel dat het eerst kapotvriest.
• Laat de vulautomaat zitten als hij een winterstand heeft; anders sluit je hem af zodat de ton niet volloopt.
• Dek hem af tegen bladeren, en keer een lege ton eventueel om.

Waar je regenwater wel en niet voor gebruikt

Uitstekend voor: alle planten in de tuin, en zeker voor kalkgevoelige soorten als hortensia, rododendron, azalea en camelia. Regenwater is zacht en kalkarm, wat kraanwater in grote delen van Nederland niet is. Ook prima voor kamerplanten.

Niet gebruiken voor: drinken, koken, of het wassen van groente die je rauw eet. Water dat over dakpannen, zink of bitumen is gelopen en dagen in een ton heeft gestaan, bevat vogelpoep, vuil en bacteriën. Ook niet in een hogedrukreiniger of wasmachine zonder speciale filterinstallatie.

Bij een rieten dak of een dak met asbesthoudend materiaal gebruik je het water beter helemaal niet in de moestuin.

Groen water, muggen en stank

Subsidie

Een groeiend aantal Nederlandse gemeenten en waterschappen geeft een vergoeding voor het afkoppelen van regenwater of voor de aanschaf van een regenton, soms een vast bedrag, soms per vierkante meter afgekoppeld dak. Dat verschilt per gemeente en de regelingen veranderen regelmatig. Kijk op de site van je eigen gemeente onder “afkoppelen” of “klimaatadaptatie” voordat je koopt.

Kort samengevat

• 1 mm regen op 1 m² horizontaal dak levert 1 liter water.
• Een ton van 200 liter is na één stevige bui op een schuurdak al vol.
• Kies groter dan je denkt nodig te hebben; koppelen kan altijd.
• Gebruik een vulautomaat zodat de ton niet kan overlopen.
• Zet de ton verhoogd en waterpas, en koppel meerdere tonnen onderin.
• Tap af of laat ruimte voor ijs voor de winter, en demonteer de kraan.
• Regenwater is ideaal voor planten, niet voor drinken of rauw te eten groente.

Water je vooral je moestuinbakken? Bereken dan hoeveel grond erin gaat — hoe dieper de bak, hoe langer het vocht blijft hangen.