Tuin winterklaar maken: wat wel en wat juist niet

De tuin winterklaar maken is geen grote schoonmaak. Het zijn een paar gerichte handelingen die schade voorkomen en je in het voorjaar werk besparen. En minstens even belangrijk: een aantal dingen die je juist níét moet doen.

Wat er echt moet gebeuren

Water: het grootste risico

Vorstschade aan leidingen en tonnen is de duurste post van de winter, en volledig te voorkomen.

• Tap de buitenkraan af. Sluit de binnenkraan, open de buitenkraan en laat hem open staan zodat er niets in blijft.
• Koppel de tuinslang los en rol hem leeg op. Water in een slang bevriest en scheurt hem van binnen.
• Leeg de regenton voor een kwart of zet de kraan open. IJs zet uit en drukt de ton kapot.
• Haal pompen uit vijvers en fonteinen als ze niet vorstbestendig zijn, en bewaar ze in een emmer water binnen.

Potten en kuipplanten

Planten in potten zijn kwetsbaarder dan dezelfde planten in de volle grond: de wortelkluit vriest van alle kanten door.

• Zet ze tegen een muur, het liefst aan de zuid- of oostkant, en bij elkaar. Samen houden ze warmte beter vast.
• Zet ze op pootjes of tegels zodat het water eruit kan. Natte, bevroren wortels zijn dodelijker dan kou alleen.
• Wikkel de pot in met noppenfolie of jute — de pot, niet de plant.
• Terracotta gaat binnen. Poreus aardewerk zuigt water op en springt bij vorst.

Gevoelige planten

Niet-winterharde kuipplanten als olijf, citrus en oleander gaan naar een vorstvrije, lichte ruimte van 5 tot 10 graden. Een onverwarmde garage met een raam werkt prima; een warme woonkamer niet.

Dahlia-, begonia- en gladiolenknollen rooi je na de eerste nachtvorst, laat je drogen en bewaar je droog en donker.

Het gazon

• Maai een laatste keer op ongeveer 4 centimeter. Te lang gras gaat platliggen en schimmelen; te kort gaat verzwakt de winter in.
• Haal blad van het gras. Een dichte laag blad smoort de zode in twee weken.
• Loop er zo min mogelijk op bij vorst: bevroren grassprieten breken.
• Bemest alleen met najaarsmest, kaliumrijk. Zie gazon bemesten.

Wat je juist niet moet doen

Hier gaat het het vaakst mis, met de beste bedoelingen.

• Niet alles terugknippen. Uitgebloeide vaste planten en siergrassen laat je staan tot maart. De holle stengels beschermen de plant tegen vorst, en insecten overwinteren erin. Bovendien staat een border met rijp op de grassen een stuk mooier dan een kale border.
• Niet spitten. Kale, omgespitte grond spoelt uit en slaat dicht. Dek liever af.
• Niet snoeien in het najaar. Snoeiwonden vriezen terug. Uitzonderingen zijn dode takken en scheuten die door de wind kunnen breken.
• Blad niet volledig opruimen. Op het gazon en de vijver moet het weg; in de borders is een laag blad gratis bescherming.
• Vijver niet dichtvriezen zonder luchtgat. Rottingsgassen moeten weg kunnen. Zet er een bal of een ijsvrijhouder in, en sla nooit een gat met een hamer: de schokgolf is schadelijk voor vissen.

Klussen die je in de winter beter doet dan in het voorjaar

De rustige maanden zijn eigenlijk de beste tijd voor het zware werk:

• Schutting, vlonder en pergola nakijken. Zonder blad zie je alles, en houtrot ontdek je nu voordat het erger wordt. Sta je voor een nieuwe schutting, dan reken je hem uit in schutting plaatsen berekenen.
• Bestrating rechtleggen. Verzakte tegels en onkruid tussen tegels pak je in de winter aan.
• Bomen en heesters planten. Van november tot maart, als er geen vorst is, is het beste plantmoment voor blad verliezende soorten.
• Composthoop omzetten. Zie compost maken.

Help de dieren, het kost bijna niets

• Laat een hoek rommelig. Een stapel takken of blad achterin is winterverblijf voor egels en insecten.
• Hang voer op vanaf november en houd het vol tot maart. Onregelmatig voeren is slechter dan niet voeren.
• Zorg voor drinkwater dat niet bevriest. In een vorstperiode is water schaarser dan voedsel.

Een korte checklist

1. Buitenkraan aftappen, slang loskoppelen, regenton deels legen.
2. Pompen eruit, terracotta naar binnen.
3. Potten tegen de muur, op pootjes, ingepakt.
4. Kuipplanten naar een lichte, vorstvrije ruimte.
5. Laatste maaibeurt op 4 cm en blad van het gras.
6. Borders afdekken, niet terugknippen.
7. Gereedschap schoon, geolied en droog opgeborgen.

Kort samengevat

• Water is het grootste vorstrisico: kraan, slang, ton en pomp.
• Potten tegen de muur, van de grond af en ingepakt; terracotta binnen.
• Laatste maaibeurt op 4 cm, blad van het gazon af.
• Laat vaste planten en grassen staan tot maart, en spit niet.
• Winter is het beste moment voor houtwerk, bestrating en het planten van bomen.
• Een rommelhoek en constant voer en water helpen de dieren door de winter.