Zoek het symptoom op dat jouw plant vertoont. Bij courgette leiden bijna alle klachten terug naar vier oorzaken: te weinig bestuiving, te veel of te weinig water, te weinig licht, of een schimmel die begon bij nat blad. Hieronder staan ze op volgorde van hoe vaak ze voorkomen.
1. Kleine vruchtjes worden geel en vallen af
Oorzaak: geen bestuiving. Verreweg de meestgemelde klacht.
De eerste twee weken maakt de plant vrijwel alleen mannelijke bloemen; die vallen altijd af en dat hoort zo. Gebeurt het daarna nog, dan zijn er te weinig insecten geweest — typisch bij koud, nat of winderig weer, en op balkons.
Wat je doet: zelf bestuiven. Pluk in de ochtend een mannelijke bloem, haal de blaadjes eraf en strijk de meeldraad door het hart van een vrouwelijke bloem. Eén mannetje bedient er drie. In courgette kweken staat hoe je de twee uit elkaar houdt.
2. Witte poederachtige plekken op de bladeren
Oorzaak: meeldauw. Komt vanaf half juli op vrijwel elke Nederlandse courgette.
Wat je doet: knip aangetaste bladeren bij de voet weg en gooi ze bij het restafval, niet op de composthoop. Giet voortaan alleen bij de voet en nooit over het blad. Een plant die in augustus meeldauw krijgt, geeft meestal nog gewoon door tot september — paniek is niet nodig.
Wat je niet doet: de hele plant kaalknippen. Zonder blad geen vruchten.
3. De vrucht rot weg aan de bloemkant
Oorzaak: meestal onregelmatig gieten, soms een half bestoven vrucht.
Het puntje wordt zacht, bruin en dan glazig. Bij onregelmatig water kan de plant het kalk niet naar de vruchtpunt transporteren, ook al zit er genoeg in de grond. Het is dus zelden een kalktekort en bijna altijd een gietfout.
Wat je doet: haal de aangetaste vrucht eraf zodat de plant er geen energie meer in steekt, en ga regelmatiger gieten. Twee keer per week flink is beter dan elke dag een beetje.
4. Grote bladeren, geen of nauwelijks vruchten
Oorzaak: te veel stikstof, of te weinig licht.
Heb je verse mest of gazonmeststof gebruikt, dan gaat alles naar blad. Staat de plant in halfschaduw, dan is er simpelweg niet genoeg energie voor vruchten.
Wat je doet: stop met stikstofrijke mest en geef tomatenmest, die relatief veel kalium bevat. Aan de standplaats kun je dit jaar niets meer veranderen; noteer het voor volgend seizoen. Courgette wil minimaal zes uur direct licht.
5. Bladeren hangen slap
Eerst dit uitsluiten: hangt de plant slap rond het middaguur op een warme dag en staat hij s avonds weer rechtop, dan is er niets aan de hand. Dat is normale verdamping.
Hangt hij s ochtends ook slap, dan is het water. Steek je vinger vijf centimeter de grond in: droog betekent te weinig, drassig betekent te veel en verstikte wortels.
Blijft hij hangen bij normaal vochtige grond, kijk dan bij de voet naar een gespleten of doorboorde stengel. Dat is meestal schade, geen ziekte.
6. Gaten in de bladeren, sporen van slijm
Oorzaak: slakken. Gevaarlijk zolang de plant klein is, verwaarloosbaar zodra hij groot is.
Wat je doet: bescherm alleen de eerste zes weken. Wat wel en niet werkt staat in slakken in de moestuin. Let op dat een mulchlaag van stro, die je voor het vocht legt, tegelijk een schuilplaats is.
7. De courgette smaakt bitter
Oorzaak: cucurbitacine. Dit is het enige probleem in deze lijst dat een gezondheidsrisico geeft.
Wat je doet: proef altijd een klein stukje rauw voordat je een zelfgekweekte courgette klaarmaakt. Bitter betekent weggooien, de hele vrucht, en niet doorkoken. Waar het vandaan komt en wanneer het gevaarlijk wordt staat in bittere courgette.
8. Kromme of misvormde vruchten
Oorzaak: onvolledige bestuiving, of de vrucht groeide tegen iets aan.
Een vrucht die dik begint en dun eindigt is half bestoven. Eén die een bocht maakt, duwde tegen een stok of een blad. Beide zijn gewoon eetbaar.
Wat je doet: bij het opbinden de jonge vruchten met de hand naar buiten leiden. Zie courgette in de hoogte kweken.
9. De plant staat na het uitplanten wekenlang stil
Oorzaak: koudeschok, of niet afgehard.
Een courgette die rechtstreeks van een warme vensterbank naar buiten gaat, of die een nacht van 2 tot 4 graden meemaakt, stopt met groeien. Hij gaat niet dood en er is niets aan te zien behalve dat er twee weken lang niets gebeurt.
Wat je doet: niets forceren. Niet bijmesten, want de plant kan het toch niet opnemen, en extra stikstof op een stilstaande plant verbrandt de wortelpunten. Gewoon vochtig houden en wachten; zodra de bodemtemperatuur boven de 15 graden komt, pakt hij de draad weer op.
Volgend jaar: hard de plant een week af door hem overdag buiten en s nachts binnen te zetten, en wacht met uitplanten tot na de ijsheiligen rond 15 mei.
Welk probleem hoort bij welke maand
Mei en juni: slakkenschade en koudeschade. Een plant die na een nacht van 2 graden stilstaat, doet daar twee weken over.
Juni en juli: gele vruchtjes die afvallen. Piek van de bestuivingsklachten.
Half juli tot september: meeldauw. Reken erop, het is geen uitzondering.
Augustus: bloemrot na een hete week gevolgd door een gietbeurt. Het patroon is bijna altijd: vijf dagen niets, dan tien liter in één keer.
Drie dingen die géén probleem zijn
Een deel van wat er gemeld wordt, hoeft helemaal niet opgelost te worden.
Slappe bladeren rond het middaguur. Op een dag van 28 graden hangt elke courgette, ook met natte voeten. Staat hij s avonds weer rechtop, dan is er niets aan de hand. Ga daar niet extra op gieten, want dan maak je er wel een probleem van.
De eerste bloemen die afvallen. Dat zijn de mannetjes. De plant maakt ze twee weken lang bijna exclusief.
Wat meeldauw in augustus. Vrijwel elke Nederlandse courgette krijgt het aan het eind van het seizoen. Zolang de helft van het blad nog groen is, oogst je gewoon door tot in september.
Wat je in alle gevallen beter niet doet
- Spuiten zonder diagnose. De helft van de klachten hierboven is een gietfout. Daar helpt geen enkel middel tegen.
- De plant kaalknippen. Zonder blad geen vruchten. Haal alleen weg wat ziek is of de grond raakt.
- Verse mest geven. Dat levert bladeren op en geen courgettes. Gebruik tomatenmest, met weinig stikstof en veel kalium.
- Water over het blad. De snelste manier om meeldauw uit te nodigen. Giet altijd bij de voet.
Waar je morgenochtend als eerste kijkt
Ga in deze volgorde te werk: vinger in de grond om water uit te sluiten, dan de onderkant van de bladeren voor schimmel, dan achter de bloemen voor bestuiving. Drie controles van een minuut vangen zeven van de acht problemen hierboven. En ga nooit spuiten voordat je weet wat je bestrijdt, want de helft van wat hier staat is een gietfout en geen ziekte.
Meer lezen bij
- Zelf composteren: composthoop of wormenbak — Milieu Centraal
Cristian Soto schrijft over tuinieren, moestuinen en klussen in en om het huis. Hij bouwt de rekenhulpen op deze site zelf en test elke berekening met echte maten uit zijn eigen tuin voordat die online gaat. Zijn uitgangspunt: uitleggen in gewone taal wat andere sites vaag laten.