Aardappels in een emmer is de makkelijkste manier om te beginnen met een moestuin die je niet hebt. Je hebt geen bed nodig, geen spitwerk en geen vruchtwisseling, en het oogsten gaat door de emmer om te keren op een zeil. Voor wie op een balkon of een terras woont, is dit het enige gewas dat je serieus zelf kunt verbouwen.
Er zijn twee dingen die bepalen of het lukt, en allebei gaan ze over volume.
Hoeveel grond heb je nodig?
Bereken de hoeveelheid tuinaarde of compost voor je moestuinbak of border.
De maat van de bak
| Inhoud | Knollen | Verwachte oogst |
|---|---|---|
| 10 liter | 1 | 0,3 tot 0,5 kg, teleurstellend |
| 20 liter | 1 | 0,6 tot 0,8 kg |
| 30 liter | 2 | 1,2 tot 1,6 kg |
| 40 tot 50 liter | 2 à 3 | 2 tot 2,5 kg |
| 65 liter mortelkuip | 3 | 2,5 tot 3 kg |
Twintig liter per knol is de ondergrens. Daaronder krijg je wel een plant maar weinig aardappels, want er is simpelweg geen ruimte waar knollen kunnen liggen.
Wat goed werkt en weinig kost: een mortelkuip van 65 liter kost rond de zes euro, een stevige boodschappentas of een gerecyclede voedermaat evengoed. Speciale aardappelzakken met een luikje aan de zijkant zijn leuk maar niet nodig.
Gaten in de bodem zijn niet onderhandelbaar. Boor er vier of vijf van een centimeter, en zet de bak op latjes zodat het water eruit kan.
De truc van het laagsgewijs vullen
Dit is waarom een emmer werkt en een platte bak niet. Aardappels vormen hun knollen aan de stengel boven de moederknol; hoe meer stengel je onder de grond brengt, hoe meer ruimte er is. In een emmer doe je dat door gaandeweg aarde bij te vullen.
- Begin met 15 centimeter grond onderin. Leg daar de voorgekiemde knol op, kiemen naar boven, en dek af met 10 centimeter.
- Wacht tot het loof 15 centimeter boven de grond staat.
- Vul aan tot er nog 5 centimeter loof uitsteekt. Het loof komt er gewoon weer doorheen.
- Herhaal tot de bak tot 5 centimeter onder de rand gevuld is. Meestal drie of vier keer.
Vul je de bak meteen helemaal, dan heb je één laag knollen in plaats van drie. Dat is het verschil tussen een halve kilo en twee kilo uit dezelfde emmer.
Welk ras
Neem een vroeg ras. Late rassen hebben meer volume en meer tijd nodig dan in een emmer past, en ze staan het hele seizoen op je terras in de weg.
Vroege rassen zijn na tien tot dertien weken klaar, en dan kun je de bak leegkiepen en er iets anders in zetten. Welke rassen vroeg zijn staat in vroege of late aardappelen.
Ronde, vastkokende rassen doen het in een emmer meestal iets beter dan grote bakaardappels, omdat je toch niet de ruimte hebt om echt forse knollen te vormen.
Grond, water en voeding
Geen tuinaarde. Die slaat in een bak binnen een maand dicht. Gebruik potgrond, gemengd met een derde compost, en werk er een handvol perliet of grof zand doorheen voor de afwatering.
Water is hier het echte werk. Een emmer heeft geen bodemwater om op terug te vallen, en aardappels drinken flink rond de bloei. Reken in juni en juli op 1 tot 2 liter per dag voor een bak van 40 liter, en steek je vinger vijf centimeter de grond in om te kijken of het nodig is.
Onregelmatig gieten is wat je wilt vermijden. Een droge week gevolgd door een gietbeurt geeft knollen die inwendig openscheuren of misvormd groeien.
Voeding: de potgrond is na zes weken leeg. Geef vanaf dat moment om de twee weken vloeibare mest met weinig stikstof en veel kalium — tomatenmest dus. Stikstofrijke mest geeft prachtig loof en weinig aardappels.
Waar zet je de bak
- Zes uur zon minimaal. Minder licht betekent minder knollen.
- Niet pal tegen een zuidmuur. Een donkere bak in de volle zon wordt binnenin veertig graden, en dan stopt de knolvorming.
- Uit de wind. Aardappelloof wordt een meter hoog en een volle bak kan omvallen.
- Waar je bij een kraan kunt. Je gaat er in juli elke dag heen.
Een lichte bak is hier beter dan een zwarte. Wie alleen een donkere emmer heeft, kan hem in een jutezak zetten of er een plank tegenaan zetten aan de zonkant.
Wat er misgaat in een bak
Vier klachten die specifiek bij deze manier van kweken horen.
Veel loof, nauwelijks aardappels. Bijna altijd te weinig licht, of stikstofrijke mest. Een bak op een balkon op het noorden gaat dit niet oplossen.
Kleine, misvormde knollen. Onregelmatig water. Een week droog gevolgd door een flinke gietbeurt laat de knol in schokken groeien, en dan scheurt hij inwendig of krijgt hij uitstulpingen.
Groene aardappels bovenin. De bovenste knollen lagen in het licht. Vul de laatste keer iets ruimer aan, of leg er een laagje stro op.
De plant valt om. Loof van een meter hoog in een smalle bak. Zet er drie bamboestokken omheen met een touw eromheen, of kies een bredere bak in plaats van een hoge.
De grond daarna
Na het oogsten houd je veertig liter gebruikte potgrond over per bak, en die hoeft niet weg.
Meng hem met een derde verse compost en gebruik hem voor bloemen, kruiden of sla. Wat je er het volgend jaar niet in zet is opnieuw aardappels, en ook geen tomaten, paprika of aubergine. De vruchtwisselingsregel van drie tot vier jaar geldt ook voor potgrond in een emmer, want ziektekiemen blijven er net zo goed in zitten.
Heb je de aardappelziekte gehad in die bak, gooi de grond dan wel weg bij het groenafval en begin schoon.
Oogsten: de leukste van allemaal
Bij een vroeg ras rooi je als de plant in bloei staat of net is uitgebloeid, ongeveer tien weken na het poten. Wil je krieltjes, dan kun je twee weken eerder al voorzichtig in de bovenlaag voelen zonder de plant te verstoren.
Voor de echte oogst: leg een zeil of een oude laken neer en kiep de bak om. Geen spitten, geen doorgestoken knollen, en alle aardappels liggen in één keer voor je. Dit is het moment waarvoor mensen aardappels in emmers kweken.
De grond kun je hergebruiken voor iets anders, maar níet voor aardappels of tomaten in het volgende seizoen. De vruchtwisselingsregel geldt ook voor potgrond.
Drie kuipen op een balkon van 4 m²
Kosten: drie mortelkuipen van 65 liter à € 6, ongeveer 150 liter potgrond en compost voor zo’n € 30, en 9 knollen pootgoed van een vroeg ras voor € 3. Samen € 51, waarvan de kuipen jaren meegaan.
Oogst: zo’n 7 tot 9 kilo, eind juni of begin juli. Dat is twee maanden aardappels voor twee personen.
Werk: drie keer bijvullen in mei en juni, en vanaf half juni dagelijks water. Dat laatste is de echte prijs, en de reden om meteen de grootste kuip te nemen die past.
Wat je van een emmer mag verwachten
Geen voorraad voor de winter, wel twee maanden verse aardappels van een balkon waar geen moestuin past. Neem twintig liter per knol, gebruik een vroeg ras, vul in drie of vier keer aan in plaats van de bak meteen vol te doen, en giet in juli elke dag. Die vier dingen bepalen of je een halve kilo of tweeënhalve kilo uit dezelfde bak haalt.
Meer lezen bij
- Plagen bestrijden in de tuin — Milieu Centraal
Cristian Soto schrijft over tuinieren, moestuinen en klussen in en om het huis. Hij bouwt de rekenhulpen op deze site zelf en test elke berekening met echte maten uit zijn eigen tuin voordat die online gaat. Zijn uitgangspunt: uitleggen in gewone taal wat andere sites vaag laten.