Een courgetteplant neemt in de volle grond al snel een vierkante meter in beslag. Bind je hem op, dan kan dat terug naar dertig bij dertig centimeter. Voor een kleine moestuin of een terras scheelt dat het verschil tussen wel of geen courgette. Maar het werkt alleen als je het juiste type plant kiest, en daar gaat het meestal al mis.
Hoeveel planten passen er in je border?
Bereken het aantal planten op basis van de aanbevolen plantafstand.
Niet elke courgette kan omhoog
Courgettes bestaan in twee groeivormen, en op het zaadzakje staat zelden welke je in handen hebt.
| Groeivorm | Herkenbaar aan | Omhoog? |
|---|---|---|
| Struikvormend (bush) | Korte, dikke hoofdstengel, bladeren waaieren vanuit één punt | Beperkt, tot ongeveer 80 cm |
| Rankend (vining) | Maakt lange ranken met hechtranken, kruipt over de grond | Ja, tot twee meter |
Het merendeel van wat in Nederlandse tuincentra ligt is struikvormend. Die kun je nog steeds opbinden, maar je wint dan vooral luchtcirculatie en overzicht, geen echte hoogte. Wil je twee meter halen, zoek dan bij de zaadleveranciers gericht op rankende rassen — ze staan vaak vermeld als klimcourgette of met de aanduiding dat ze geschikt zijn voor een rek.
Wat je precies wint
Reken het voor je eigen tuin door voordat je materiaal koopt.
- Op de grond: 80 tot 100 cm plantafstand, dus ongeveer 1 m² per plant.
- Opgebonden: 30 tot 40 cm plantafstand, dus 0,15 m² per plant.
- In een bed van 2 m²: twee planten liggend, of zes staand.
Die zes zijn er wel meer dan je wilt, zoals je in courgette kweken kunt nalezen. De winst gebruik je dus beter voor iets anders in hetzelfde bed dan voor nóg meer courgette.
Er is een tweede voordeel dat zwaarder weegt dan de ruimte: de bladeren hangen vrij en drogen na een regenbui binnen een uur op. Bij een liggende plant blijft de onderkant van het blad soms de hele dag nat, en dat is waar schimmel begint.
De steun: wat houdt en wat bezwijkt
Onderschat het gewicht niet. Een volgroeide plant met vier vruchten eraan weegt al snel acht kilo, en vangt bij wind als een zeil.
| Steun | Geschikt | Let op |
|---|---|---|
| Bamboestok van 180 cm, 20 cm de grond in | Struikvormend | Buigt door bij meer dan drie vruchten |
| Tomatenspiraal van staal | Beide | De beste verhouding prijs en stevigheid |
| Gaashek tegen een schutting | Rankend | Minstens 20 cm van de schutting af, anders geen lucht |
| Driepoot van drie stokken | Rankend | Verdeel drie planten, één per poot |
Zet de steun erin op het moment van planten, niet later. Een stok die je in juli tussen een volgroeide plant duwt, gaat door de wortels heen.
Opbinden zonder de steel te breken
De hoofdstengel van een courgette is hol en breekt bij een scherpe knik. Werk daarom zo:
- Gebruik zacht materiaal. Tuintouw van jute of stroken van een oude T-shirt. Geen ijzerdraad, geen kabelbinders.
- Bind in een achtje. Eerst een lus om de stok, dan kruisen, dan losjes om de stengel. Zo schuurt de stengel niet langs het hout.
- Laat een vinger ruimte. De stengel wordt in juli twee keer zo dik als in mei.
- Bind elke twee weken opnieuw aan, twintig centimeter hoger. Wacht je een maand, dan hangt het gewicht al scheef.
Snoeien: alleen wat de grond raakt
Bij verticaal kweken haal je de onderste bladeren weg, en verder niets. Zodra een blad de grond raakt of geel wordt, snijd je het bij de voet af. Dat houdt de onderkant open, zodat er lucht bij kan en je de vruchten ziet zitten.
Snijd nooit meer dan twee of drie bladeren per keer weg. Een courgette maakt zijn vruchten met wat de bladeren produceren; kaal snoeien levert kleine, bleke courgettes op.
Hoe je aan een rankend ras komt
Dit is het lastigste onderdeel, want op het zaadzakje staat de groeivorm vaak niet met zoveel woorden. Let op deze aanwijzingen:
- Staat er een plantafstand van 80 tot 100 cm? Dan is het struikvormend. Rankende rassen krijgen vaak een rijafstand mee in plaats van een plantafstand.
- Zoek op woorden als klimmend, rankend of geschikt voor een rek. Nederlandse zaadleveranciers vermelden dat wel, tuincentra zelden.
- Kant-en-klare plantjes in een tray zijn vrijwel altijd struikvormend. Wil je rankend, dan kom je er niet omheen om zelf te zaaien.
- Kijk ook bij pompoen en flespompoen. Sommige zomerpompoenen die als courgette verkocht worden ranken wel, en smaken nagenoeg hetzelfde.
Twijfel je, koop dan van beide één zakje en zet ze naast elkaar. In juni zie je binnen twee weken welke van de twee ranken maakt, en tegen die tijd kun je de steun nog aanpassen.
Water en voeding veranderen mee
Een opgebonden plant staat vrijer in de wind en droogt sneller uit dan een plant die zijn eigen bodem beschaduwt. Reken op ongeveer een derde meer water, en leg een laag stro of gemaaid gras rond de voet.
Staat de plant in een pot, dan telt dat dubbel: kijk dan ook naar het minimumvolume in groenten kweken in potten. Meng bij het planten vijf tot tien liter compost door de grond, en geef vanaf de eerste vrucht om de twee weken wat bij.
Wat er bij verticaal kweken vaker misgaat
- De steel knakt vlak boven de grond. Te laat opgebonden, of te strak. Een gespleten stengel kun je nog redden met een losse verbandwikkeling, mits hij niet helemaal doormidden is.
- De vruchten groeien krom. Ze duwen tegen de stok. Leid ze met de hand naar buiten zolang ze klein zijn.
- De plant valt om met pot en al. Zet de pot tegen een muur of verzwaar hem met stenen onderin.
- Onderin blad, bovenin niets. Te weinig licht op de top. Zet de steun niet in de schaduw van een haag die zelf nog doorgroeit.
Een bed van twee vierkante meter, liggend tegenover staand
Liggend passen er twee planten in: 36 courgettes over twaalf weken, en het hele bed is bezet.
Staand passen er zes, maar dat wil je niet. Zet er drie op een driepoot en gebruik de overgebleven 1,5 m² voor sla en radijs. Je oogst dan ongeveer 50 courgettes plus zo n acht kroppen sla, van dezelfde twee vierkante meter. Materiaalkosten: drie bamboestokken van 180 cm rond € 6,00 samen, of één tomatenspiraal per plant vanaf € 4,00 per stuk.
Wanneer je beter niet opbindt
Er zijn drie situaties waarin liggend kweken gewoon beter is.
Een winderige, open tuin. Een opgebonden plant van anderhalve meter vangt wind als een zeil en trekt op den duur zijn eigen steun scheef. Ligt de plant, dan heeft de wind er nauwelijks vat op.
Ruimte genoeg. Heb je een bed van tien vierkante meter, dan koop je met opbinden alleen extra werk. Twee liggende planten geven precies evenveel.
Een vakantie van twee weken in juli. Een opgebonden plant droogt sneller uit en heeft geen eigen beschaduwde bodem. Liggend overleeft hij een periode zonder gieter beduidend beter.
Wat je overhoudt aan een halve vierkante meter
Opbinden is geen truc om meer courgettes te krijgen — die krijg je toch al meer dan je op kunt. Het is een manier om je bed terug te winnen voor gewassen die je echt elke week eet. Kies een rankend ras, zet de steun erin op de dag dat je plant, bind om de twee weken bij met iets zachts, en haal alleen weg wat de grond raakt.
Meer lezen bij
- Zelf composteren: composthoop of wormenbak — Milieu Centraal
Cristian Soto schrijft over tuinieren, moestuinen en klussen in en om het huis. Hij bouwt de rekenhulpen op deze site zelf en test elke berekening met echte maten uit zijn eigen tuin voordat die online gaat. Zijn uitgangspunt: uitleggen in gewone taal wat andere sites vaag laten.