Vijverfolie is het onderdeel waar je niet op moet bezuinigen en waar tegelijk de meeste mensen te weinig van kopen. Te weinig folie is niet op te lossen: je kunt hem niet aan elkaar plakken zonder een zwakke plek te maken, en hem strakker trekken betekent dat hij scheurt zodra het water erin staat.
Twee vragen dus, in deze volgorde: welke soort, en hoeveel.
Hoeveel grond heb je nodig?
Bereken de hoeveelheid tuinaarde of compost voor je moestuinbak of border.
Hoeveel folie: de formule
De rekensom is eenvoudig en wordt zelden goed toegepast, omdat mensen de diepte maar één keer meetellen in plaats van twee.
Lengte folie = lengte vijver + (2 × maximale diepte) + 1 meter overlap
Breedte folie = breedte vijver + (2 × maximale diepte) + 1 meter overlap
Die diepte telt twee keer omdat de folie aan beide kanten omlaag en weer omhoog moet. Die meter overlap is vijftig centimeter aan elke kant, en die heb je echt nodig om de rand onder tegels of grind weg te werken.
| Vijver | Diepte | Folie nodig | Oppervlak |
|---|---|---|---|
| 2 × 1,5 m | 60 cm | 4,2 × 3,7 m | 16 m² |
| 3 × 2 m | 80 cm | 5,6 × 4,6 m | 26 m² |
| 4 × 3 m | 100 cm | 7 × 6 m | 42 m² |
| 5 × 3 m | 120 cm | 8,4 × 6,4 m | 54 m² |
Let op hoe hard dat oploopt: een vijver die twee keer zo groot is qua oppervlak, kost ruim twee keer zoveel folie, want de diepte telt aan alle vier de kanten mee.
Bestel liever een halve meter te veel dan tien centimeter te weinig. Overschot snijd je af; tekort betekent opnieuw bestellen en wachten met een open gat in de tuin.
EPDM of PVC
| PVC | EPDM rubber | |
|---|---|---|
| Levensduur | 15 tot 20 jaar | 30 tot 50 jaar |
| Prijs per m² | Laag | Ongeveer het dubbele |
| Soepelheid | Stug, vooral bij kou | Zeer soepel, rekt mee |
| Vormen | Rechte, eenvoudige vormen | Ook grillige vormen met veel zones |
| Repareren | Lastig | Met reparatietape goed te doen |
| Leggen | Bij kou vrijwel onwerkbaar | Zwaar, maar plooit makkelijk |
Neem EPDM bij een vijver met meerdere zones, bij een grillige vorm, bij meer dan tachtig centimeter diepte, of als je dit maar één keer in je leven wilt doen. Het prijsverschil verdien je terug door de folie niet na twintig jaar te hoeven vervangen — en dat vervangen betekent de hele vijver leeghalen.
PVC volstaat bij een kleine, ondiepe vijver met rechte lijnen, of als je nog niet zeker weet of de vijver op deze plek blijft.
Let bij beide op de dikte: minimaal 0,5 mm bij PVC en 1,0 mm bij EPDM. Dunner wordt verkocht en is vals zuinig.
Het vlies eronder is niet optioneel
Beschermvlies is een dikke viltachtige doek tussen de grond en de folie. Het kost een fractie van de folie zelf en het is het enige dat tussen een scherpe steen en een lek staat.
Sla het niet over, ook niet op zandgrond. Wortels groeien, vorst duwt stenen omhoog, en een lek onder tweeduizend liter water opsporen is een middag ellende gevolgd door de vijver leeghalen.
Reken op hetzelfde oppervlak als de folie, of gebruik oud tapijt of geotextiel als je dat toch hebt liggen.
Leggen: de vijf dingen die ertoe doen
- Doe het op een warme dag. Boven de vijftien graden is folie soepel; bij vijf graden is PVC een plaat hout.
- Loop erop met blote voeten of sokken. Schoenzolen dragen steentjes mee.
- Plooi, trek niet. Maak nette vouwen in de hoeken. Een strakgetrokken folie staat onder spanning en scheurt bij de eerste vorst.
- Vul langzaam met water en trek de plooien bij terwijl het water stijgt. Het water duwt de folie vanzelf in de vorm.
- Snijd de randen pas af als de vijver vol is, met vijftig centimeter over.
Werk je met hulp: EPDM van 26 m² weegt zo’n 35 kilo en is met twee personen aanzienlijk makkelijker te plaatsen dan alleen.
De rand afwerken
De folie moet aan de bovenkant boven de waterlijn eindigen, en uit het zicht. Drie manieren:
Onder tegels of stapelstenen. Strak, en geschiedt op een fundering van stabilisé zodat er niets verzakt. Hoeveel tegels je nodig hebt staat in hoeveel tegels voor je terras.
Onder grind of keien. Het eenvoudigst, en het oogt natuurlijk. Leg wel een strook vlies tussen folie en grind.
Met een beplante oeverzone. De folie loopt door in een ondiepe geul met oeverplanten. Mooist en het beste voor dieren, want zo ontstaat er een flauwe uitgang.
Belangrijk bij alle drie: de folierand moet overal even hoog liggen. Ligt hij ergens lager, dan loopt daar bij hevige regen je vijver over, en dan neemt het water je grind mee.
Een vijver van 3 bij 2 meter, 80 cm diep
Folie: 5,6 × 4,6 meter, dus 26 m². In PVC van 0,5 mm rond € 5 per m² is dat zo’n € 130; in EPDM van 1,0 mm rond € 11 per m² zo’n € 285.
Vlies: 26 m² voor ongeveer € 50.
Zand voor de onderlaag: circa 0,3 kuub, rond € 15.
Verschil tussen de twee folies: € 155. Verdeeld over de dertig jaar die EPDM meegaat is dat vijf euro per jaar, tegenover een vijver die je halverwege helemaal moet leeghalen.
Een lek vinden en repareren
Het water zakt. Voordat je gaat graven: een vijver verliest in een warme week ook gewoon een tot drie centimeter per week aan verdamping. Dat is geen lek.
Zo vind je de hoogte van het lek. Laat het water zakken en kijk waar het stopt. Daar zit het gat, want lager dan het lek loopt het niet weg. Alleen dat al scheelt je uren zoeken.
Loopt het helemaal leeg, dan zit het lek in de bodem. Loopt het tot vijftig centimeter, dan zit het op die hoogte in de wand.
Repareren: EPDM plak je met speciale reparatietape of een rubberpatch met primer. Het oppervlak moet volledig droog en vetvrij zijn; dat is de hele kunst. Bij PVC bestaat er lasmiddel, maar de reparatie is minder betrouwbaar en bij koud weer vrijwel onmogelijk.
De meest voorkomende lekplek is niet de bodem maar de rand: een folie die ergens net te laag ligt, waardoor het water er bij regen overheen loopt. Controleer die met een waterpas voordat je de folie doorprikt op zoek naar iets wat er niet is.
Vier fouten bij het bestellen
- De diepte maar één keer meegeteld. Veruit de meest gemaakte fout, en meteen de onherstelbare.
- De gemiddelde diepte gebruikt in plaats van de maximale. De folie moet tot het diepste punt en weer terug omhoog.
- Geen overlap gerekend. Die halve meter aan elke kant is geen luxe: die verdwijnt onder de randafwerking.
- Vlies vergeten. Nabestellen betekent wachten met een open gat, of het toch maar overslaan — en dat laatste gebeurt dan meestal.
Meet je vijver uit met een touw over het diepste punt, van de ene rand naar de andere. Dat getal is je folielengte, plus de overlap. Dan kun je je niet vergissen in de diepte.
Waar je op let voor je bestelt
Meet de maximale diepte en niet de gemiddelde, tel die twee keer mee in beide richtingen, en tel er een meter overlap bij. Neem EPDM zodra er zones of bochten in het ontwerp zitten. En bestel het vlies in hetzelfde formaat mee, want dat is het goedkoopste onderdeel van de hele vijver en tegelijk het enige dat een lek voorkomt.
Meer lezen bij
- Natuurlijke tuinvijver — Milieu Centraal
Cristian Soto schrijft over tuinieren, moestuinen en klussen in en om het huis. Hij bouwt de rekenhulpen op deze site zelf en test elke berekening met echte maten uit zijn eigen tuin voordat die online gaat. Zijn uitgangspunt: uitleggen in gewone taal wat andere sites vaag laten.