Courgette in een pot kweken kan prima, maar het is niet het makkelijkste gewas voor een balkon. De plant is groot, drinkt veel en eet veel, en in een pot bepaal jij alle drie. Negen van de tien keer dat het misgaat, staat de oorzaak al vast voordat het plantje de grond in ging: de pot was te klein.
Hoeveel grond heb je nodig?
Bereken de hoeveelheid tuinaarde of compost voor je moestuinbak of border.
Dertig liter is de ondergrens, geen richtlijn
In de tabel van groenten kweken in potten staat courgette bovenaan bij de veeleisende soorten, samen met aardappel. Dit is waarom:
| Potmaat | Wat er gebeurt |
|---|---|
| 10 tot 15 liter | Plant blijft klein, geeft twee of drie vruchten en stopt ermee |
| 20 liter | Werkt, maar je giet in juli twee keer per dag |
| 30 liter, 40 cm diep | De ondergrens waarop het echt gaat lopen |
| 40 tot 50 liter | Comfortabel: één keer per dag water is genoeg |
Een emmer van tien liter uit de bouwmarkt haalt het dus niet. Een mortelkuip van vijfenzestig liter, die kost rond de zes euro, is een van de goedkoopste goede oplossingen die er is. Boor er wel gaten in.
Eén plant per pot. Twee planten in één bak van zestig liter doen het slechter dan één plant in dertig.
Gaten, en een laag eronder
Een pot zonder afvoer verzuipt de wortels, ook als je zuinig giet. Boor minstens vier gaten van een centimeter in de bodem, niet in de zijkant. Leg er twee tot drie centimeter hydrokorrels of grof grind onderin.
Zet de pot op pootjes of op twee latjes. Staat hij plat op tegels, dan sluit het gat zich af met een laagje modder en loopt het water alsnog niet weg.
Potgrond, en waarom tuinaarde niet werkt
Tuingrond uit je eigen bed slaat in een pot binnen een maand dicht. Er zit geen structuur in die dat gewicht en dat gieten aankan. Gebruik potgrond, en meng er zelf doorheen:
- Twee delen potgrond — liefst een zak voor groente of moestuin, die bevat meer voeding
- Eén deel compost — voor voeding en vochtvasthoudend vermogen
- Een handvol perliet per emmer — voor de afwatering
Werk op een zandige tuin niet met tuinaarde erdoorheen; de regels voor grondverbetering in de volle grond gelden hier niet, want een pot heeft geen bodemleven dat het werk overneemt.
Water: het echte verschil met de volle grond
In de volle grond haalt een courgette water op uit een halve meter diep. In een pot kan hij alleen bij wat jij erin giet.
| Periode | Pot van 30 liter | Pot van 50 liter |
|---|---|---|
| Mei, jonge plant | 1 liter om de dag | 1,5 liter om de dag |
| Juni | 2 liter per dag | 3 liter per dag |
| Juli en augustus, warm | 3 tot 4 liter per dag | 5 liter per dag |
Giet altijd tot er water uit de bodem loopt. Een halve gieter die alleen de bovenste vijf centimeter natmaakt, doet meer kwaad dan goed: de wortels blijven dan bovenin hangen, precies waar het het snelst uitdroogt.
De vuistregel om te weten of het nodig is: steek je vinger vijf centimeter de grond in. Voelt het daar droog, dan gieten. Slappe bladeren midden op een hete dag zijn géén betrouwbaar signaal — dat doet een courgette ook bij voldoende water, en tegen de avond staat hij weer rechtop.
Voeding: na zes weken is de zak leeg
De voeding in een zak potgrond is na ongeveer zes weken op. Daarna moet jij het overnemen, anders worden de bladeren lichtgroen en blijven de vruchten klein.
Geef vanaf de eerste vrucht om de week vloeibare tomatenmest volgens de dosering op de verpakking. Tomatenmest en courgettemest zijn hetzelfde product: relatief weinig stikstof, veel kalium. Stikstofrijke gazonmest is hier precies verkeerd — dan krijg je prachtige bladeren en geen courgettes.
De eerste drie weken bepalen de rest
Een courgette die slecht begint, haalt dat later niet meer in. Vier dingen die in die eerste weken het verschil maken:
- Vul de pot niet tot de rand. Laat vier centimeter over. Anders spoelt bij elke gietbeurt de helft over de zijkant weg in plaats van de grond in te trekken.
- Zet hem pas buiten na half mei. Een pot koelt s nachts veel sneller af dan de volle grond, dus de ijsheiligen tellen hier dubbel.
- Hard de plant af. Een week lang overdag buiten, s nachts binnen. Sla je dat over, dan staat de plant twee weken stil.
- Leg pas mulch als de grond warm is. Stro of gemaaid gras in mei houdt de kou vast; vanaf juni houdt het juist het vocht binnen.
Verplaats de pot daarna niet meer. Een courgette richt zijn bladeren naar het licht, en elke draai kost hem een paar dagen om zich opnieuw in te stellen.
Welke rassen het beste in een pot doen
Kies een struikvormend ras, geen rankend. En liever een dat bekendstaat om compacte groei. Ronde courgettes doen het opvallend goed in potten: de plant blijft kleiner en de vruchten hangen niet zo ver uit.
Wil je toch een grote plant op weinig vierkante meters, dan is opbinden de oplossing; hoe dat gaat staat in courgette in de hoogte kweken.
Op een balkon: twee dingen die anders zijn
Warmte. Een balkon met een stenen vloer en een muur erachter wordt in juli beduidend warmer dan een tuin. Goed voor de groei, zwaar voor het gieten. Zet de pot niet pal tegen een zuidmuur.
Bestuiving. Op drie hoog komen minder insecten. Reken erop dat je zelf moet bestuiven; hoe je mannelijke en vrouwelijke bloemen uit elkaar houdt staat in courgette kweken. Kruiden in de buurt die mogen bloeien, zoals in kruiden op het balkon, trekken alsnog wat bijen aan.
Wat één plant in een kuip van vijfenzestig liter kost
Mortelkuip € 6,00, twee zakken potgrond van 40 liter € 9,00, tien liter compost € 2,00, vloeibare mest voor het seizoen € 5,00. Samen € 22,00, waarvan de kuip jaren meegaat.
Die ene plant geeft in een goed seizoen vijftien tot twintig courgettes. Het water is de echte kostenpost in tijd, niet in geld: ruim 200 liter over het seizoen, oftewel een halfuur werk per week in juli. Dat is de reden om meteen de grote kuip te nemen in plaats van de pot van twintig liter.
Als de plant halverwege stilstaat
Blijft de plant in juli steken terwijl hij er gezond uitziet, loop dan deze drie na in deze volgorde:
Voeding. Verreweg het vaakst. De zak potgrond is na zes weken leeg en lichtgroen blad is het eerste signaal. Geef een week lang om de dag vloeibare tomatenmest en kijk of de kleur terugkomt.
Wortels. Komen er wortels uit de bodemgaten of staat de kluit strak tegen de wand, dan is de pot te klein. Overpotten kan nog tot begin juli; daarna is het te laat en houd je het bij water en mest.
Bestuiving. Groeit de plant wel maar komen er geen vruchten, dan ligt het daar. Op een balkon is dat eerder regel dan uitzondering.
Zo weet je vooraf of jouw pot groot genoeg is
Meet de pot die je al hebt: lengte maal breedte maal hoogte in centimeters, gedeeld door duizend, geeft het aantal liters. Kom je onder de dertig, dan is de vraag niet óf het misgaat maar wanneer. Kom je erboven, dan zijn er nog maar twee dingen die ertoe doen: gaten in de bodem, en elke dag water tot het er onderuit loopt.
Meer lezen bij
- Zelf composteren: composthoop of wormenbak — Milieu Centraal
Cristian Soto schrijft over tuinieren, moestuinen en klussen in en om het huis. Hij bouwt de rekenhulpen op deze site zelf en test elke berekening met echte maten uit zijn eigen tuin voordat die online gaat. Zijn uitgangspunt: uitleggen in gewone taal wat andere sites vaag laten.