Aardbeien in de kas leveren drie tot vier weken vervroeging op. Dat klinkt bescheiden en het is het verschil tussen half mei en half juni — de eerste eigen aardbei van het seizoen, op het moment dat ze in de winkel nog uit Spanje komen.
Er staat één ding tegenover dat je vooraf moet regelen, en dat is niet de warmte maar de bestuiving.
Wat je wint
| Buiten | Onverwarmde kas | |
|---|---|---|
| Bloei | Eind april, mei | Eind maart, april |
| Eerste oogst junidragers | Half juni | Half mei |
| Doordragers tot | Half oktober | Half november |
| Vruchtkwaliteit | Weersafhankelijk | Geen regenschade, minder rot |
Die laatste rij is het onderschatte voordeel. Een natte week in juni kost je buiten een deel van de oogst aan grijze schimmel; onder glas valt er geen regen op de vruchten.
Bestuiving: hier gaat het mis
Een aardbeibloem moet door insecten worden bestoven, en in een gesloten kas komen die er nauwelijks. Het gevolg is de klacht die je overal leest: prachtige planten, veel bloemen, en misvormde vruchten met harde witte punten.
Want zo werkt het: elke aardbei bestaat uit tientallen kleine vruchtjes, en elk daarvan moet apart bestoven worden. Wordt de helft gemist, dan groeit die helft niet uit en krijg je een scheve, bobbelige vrucht.
Twee oplossingen, en je hebt ze allebei nodig:
Zet de deur en het raam open zodra het boven de twaalf graden komt. In maart en april is dat overdag vaak al zo. Hommels vliegen bij lagere temperaturen dan bijen en zijn in het vroege voorjaar je belangrijkste bezoeker.
Bestuif zelf met een kwastje. Ga elke ochtend langs de bloemen en veeg met een zacht penseel of een wattenstaafje van bloem naar bloem. Het kost twee minuten voor een rij en het is bij vroege teelt onder glas gewoon onderdeel van het werk.
Luchten en temperatuur
Aardbeien willen het niet te warm. Boven de 25 graden gaat de kwaliteit achteruit: de vruchten blijven klein, ze worden zacht, en de plant zet minder bloemen.
- Lucht vanaf twaalf graden, deur en raam. Alleen bovenin luchten geeft geen doorstroming op planthoogte en laat ook geen hommels binnen.
- Schaduwdoek of krijtwit vanaf half mei als je kas op het zuiden ligt.
- Sluit ’s avonds in maart en april. De nachten zijn dan nog koud en het verschil met overdag is groot.
- Let op nachtvorst tijdens de bloei. Een bevroren bloem herken je aan een zwart hart, en die geeft geen vrucht meer. Dek af met vliesdoek als het onder nul gaat.
Water en luchtvochtigheid
Onder glas verdampt een plant meer en valt er geen regen. Geef regelmatig en altijd bij de voet.
Water op het blad is in een kas erger dan buiten. De lucht staat stil en droogt niet op, en dan krijg je meeldauw op het blad en grijze schimmel op de vruchten. Giet in de ochtend, nooit ’s avonds vlak voor je de kas dichtdoet.
Een laag stro onder de planten doet hier hetzelfde werk als buiten: schone vruchten en geen opspattende grond.
Wat er onder glas vaker misgaat
De kas lost regenschade op en introduceert drie andere problemen.
Spint. De belangrijkste. Droge warmte is precies wat spintmijt zoekt, en in een kas heb je die van mei tot september. Je ziet spikkelig geelgrijs blad en bij tegenlicht fijne webjes tussen de bladstelen. Tegen spint helpt juist méér luchtvochtigheid, dus vernevelen en de kas niet kurkdroog laten worden.
Meeldauw. Wit poeder op het blad, bij stilstaande lucht. Luchten is de oplossing, niet spuiten.
Te hoge temperatuur. Boven de 25 graden worden de vruchten klein en zacht en zet de plant minder bloemen. Een kas op het zuiden haalt dat in mei al makkelijk.
Alle drie hebben ze dezelfde eerste maatregel: luchten, en meer dan je denkt. Deur en raam open zodra het kan, en in juli desnoods de hele dag.
In de grond of in bakken?
In de volle grond van de kas geeft de beste groei en het minste gietwerk. Nadeel: aardbeien blijven er drie jaar staan, en dat is drie jaar waarin die vierkante meters niet voor tomaten of komkommers beschikbaar zijn. In een kas van zes vierkante meter is dat een reële afweging.
In bakken of goten kun je ze in de zomer naar buiten zetten en de kas vrijmaken. Ook fijn: je kunt op werkhoogte oogsten. Nadeel is het gietwerk, zoals beschreven in aardbeien op hoogte.
De tussenvorm die veel mensen kiezen: junidragers in potten die in februari de kas in gaan en na de oogst in juni weer naar buiten. Zo gebruik je de kas alleen in de maanden dat hij toch leeg is.
Het jaarritme onder glas
- Augustus, september: planten, buiten of meteen in de kas.
- Februari: potten de kas in, of de bedden opruimen en dood blad weghalen.
- Maart: eerste bloei. Luchten en zelf bestuiven.
- April: stro leggen, bijmesten met kalium.
- Half mei tot juni: oogst van junidragers.
- Na de oogst: oud blad wegknippen en de potten naar buiten.
Vruchtwisseling geldt ook onder glas
Aardbeien delen bodemschimmels met zichzelf en met een aantal andere gewassen. In een kleine kas is vier jaar vruchtwisseling ondoenlijk, dus je hebt twee opties.
In bakken kweken, met verse potgrond per cyclus. Verreweg het eenvoudigst.
De bovenste dertig centimeter verversen in het vak waar ze stonden, om de drie jaar. Een middag werk.
Ga je in de volle grond van de kas, zet ze dan niet op de plek waar het jaar ervoor tomaten stonden.
Twaalf planten in een kas van zes vierkante meter
Ruimte: ongeveer 1,5 m² voor twaalf junidragers in potten, dus een kwart van de kas, en dan alleen van februari tot juni.
Oogst: 300 tot 500 gram per plant is 3,5 tot 6 kilo, vanaf half mei.
Het werk dat erbij hoort: dagelijks luchten vanaf maart en elke ochtend twee minuten met een kwastje langs de bloemen in maart en april. Dat laatste is geen bijzaak — zonder dat krijg je misvormde vruchten en is de hele vervroeging voor niets geweest.
Of het de moeite waard is
Heb je een kas die in het voorjaar toch leegstaat, dan is dit een van de beste manieren om die maanden te gebruiken: half mei je eerste eigen aardbeien, en in juni is de ruimte weer vrij voor tomaten. Vind je het te veel om elke ochtend met een kwastje langs de bloemen te gaan, houd het dan bij de volle grond buiten — want zonder die twee minuten levert de kas vooral bobbelige vruchten op.
Meer lezen bij
- Plagen bestrijden in de tuin — Milieu Centraal
Cristian Soto schrijft over tuinieren, moestuinen en klussen in en om het huis. Hij bouwt de rekenhulpen op deze site zelf en test elke berekening met echte maten uit zijn eigen tuin voordat die online gaat. Zijn uitgangspunt: uitleggen in gewone taal wat andere sites vaag laten.