Aardbeien op hoogte kweken is populair om één reden die iedereen noemt — je hoeft niet te bukken — en om drie die minstens zo veel opleveren: de vruchten liggen niet op de grond, de slakken komen er lastiger bij, en je oogst per vierkante meter aanzienlijk meer.
Er zijn vier manieren, en ze verschillen vooral in hoeveel water je moet geven.
Hoeveel planten passen er in je border?
Bereken het aantal planten op basis van de aanbevolen plantafstand.
De vier manieren naast elkaar
| Methode | Planten per meter | Water | Werk om te maken |
|---|---|---|---|
| Hangpot of -mand | 3 à 5 per pot | Dagelijks in juli | Geen |
| Dakgoot aan een muur | 6 à 7 | Om de dag | Halve dag |
| PVC-buis horizontaal | 6 à 8 | Om de dag | Halve dag |
| PVC-buis verticaal | 10 à 15 per buis | Dagelijks, en ongelijk | Dag |
Die laatste kolom in de op één na laatste rij is het eerlijke verhaal: hoe hoger en smaller, hoe sneller het uitdroogt. Een verticale buis van twee meter is indrukwekkend op een foto en in de praktijk de lastigste van de vier.
Hangpotten: de makkelijkste start
Een hangpot van dertig centimeter doorsnee neemt drie tot vijf planten. Doordragers zijn hier de betere keuze, want die geven de hele zomer door en hun vruchten hangen mooi over de rand.
- Minstens 25 centimeter diep. Ondiepe schalen drogen binnen een halve dag uit.
- Potgrond met een derde compost, en een handvol waterkorrels als je vaak weg bent.
- Gaten in de bodem, ook bij hangpotten met een ingebouwde waterreservoir.
- Niet tegen een zuidmuur. De pot warmt aan alle kanten op.
Reken op dagelijks water in juli, en op twee keer per dag bij dertig graden.
Dakgoot aan een muur of schutting
Dit is de beste verhouding tussen werk en resultaat. Je schroeft een gewone kunststof dakgoot horizontaal aan een muur, een schutting of aan een frame.
- Boor om de tien centimeter een gat van 6 tot 8 millimeter in de onderkant, voor de afwatering.
- Monteer met een lichte helling, zo’n centimeter per meter, zodat overtollig water eruit loopt.
- Vul met potgrond en compost en plant om de vijftien centimeter.
- Meerdere goten boven elkaar kan, met minstens veertig centimeter ertussen zodat de onderste licht krijgt.
Let op het gewicht. Een gevulde goot van drie meter weegt nat al snel dertig kilo. Gebruik beugels om de vijftig centimeter en schroef in de staanders van de schutting, niet in de planken.
PVC-buis horizontaal
Dezelfde gedachte als de dakgoot, maar met een gesloten buis. Een rioolbuis van 110 of 125 millimeter, waarin je om de vijftien centimeter gaten van vijf tot zes centimeter zaagt of boort met een gatzaag.
Voordeel: de grond blijft beter op zijn plek en droogt minder snel uit dan in een open goot.
Nadeel: vullen is lastiger, en bij het vervangen van een plant moet je door zo’n gat werken.
Sluit de uiteinden af met eindkappen waarin je een paar gaatjes boort. Zonder afvoer wordt een gesloten buis een badkuip.
PVC-buis verticaal: mooi op de foto
Een staande buis met gaten in de zijkant, waar de planten uit groeien. Het levert de meeste planten per vierkante meter op en het is ook de constructie die het vaakst mislukt.
Het probleem is water. Dat loopt naar beneden, dus de bovenste planten staan droog en de onderste staan nat. Wie dit wil laten werken, bouwt er iets bij:
Een perforatiebuis in het midden. Zet een dunnere pvc-buis van 32 millimeter in het hart, met gaatjes over de hele lengte, en giet daarin. Zo komt het water op elke hoogte naar buiten in plaats van alleen bovenaan.
Een laag grind onderin, tien centimeter, met afvoergaten onderin de buitenbuis.
Zelfs dan blijft de verdeling ongelijk. Zet de soorten die het meeste water vragen onderin, en reken erop dat de bovenste planten extra aandacht nodig hebben.
Water is bij alle vier het hele verhaal
Een plant in de volle grond haalt water op uit een halve meter diep. Een plant in een goot van tien centimeter kan alleen bij wat jij erin giet, en dat volume is klein.
- Mei: om de twee dagen.
- Juni: dagelijks.
- Juli en augustus: dagelijks, en bij hitte twee keer.
Ga je een week weg in juli, dan overleeft een hangpot dat niet. Dit is het moment om over een druppelslang met een tijdschakelaar na te denken, of om een buurman te vragen.
Voeding: de potgrond is na zes weken leeg. Geef vanaf de eerste bloei om de week vloeibare mest met veel kalium.
Vogels: op hoogte nog steeds het grootste probleem
Een hardnekkig misverstand is dat aardbeien op hoogte veilig zijn voor vogels. Slakken komen er inderdaad lastiger bij, maar merels vliegen.
Sterker: een goot tegen een schutting is voor een vogel comfortabeler dan een bed op de grond, omdat hij er vanaf de schutting bij kan zonder zich bloot te geven.
Wat werkt is hetzelfde als op de grond: fijnmazig net van hoogstens een centimeter, strak gespannen en niet los over de planten. Bij een goot kun je twee latjes aan de uiteinden zetten en het net daarover spannen, zodat er ruimte blijft tussen net en vruchten.
Uitlopers in een goot
Junidragers maken uitlopers: lange ranken met aan het eind een nieuw plantje. In de volle grond is dat gratis vermeerdering; in een goot is het vooral lastig.
De uitlopers hangen omlaag, vinden geen grond, en de moederplant steekt er ondertussen energie in die niet naar de vruchten gaat.
Knip ze weg zolang je ze niet nodig hebt. Wil je wel nieuwe planten, hang er dan een potje met grond onder en laat één of twee uitlopers daarin wortelen; na een week of zes knip je de verbinding door en heb je een gratis plant voor volgend jaar.
Bij doordragers speelt dit nauwelijks, want die maken weinig uitlopers. Dat is een extra reden om die in hangpotten te zetten.
De winter
Hier zit het grootste verschil met aardbeien in de volle grond. Een plant op hoogte staat met zijn wortels in een kleine hoeveelheid grond die aan alle kanten bevriest.
Drie opties:
Naar beneden halen en de potten of goten tegen een muur op de grond zetten, met wat blad of stro eromheen.
Inpakken met noppenfolie of jute rond de goot. Niet rond de planten zelf, want die moeten kunnen ademen.
De planten eruit halen en in de volle grond inkuilen tot maart. Het meeste werk, en het werkt het beste.
Doe je niets, reken dan op uitval, vooral bij vorst zonder sneeuw en bij een oostenwind.
Drie meter dakgoot tegen een schutting
Materiaal: drie meter kunststof dakgoot met beugels en eindkappen, rond € 35. Potgrond en compost ongeveer € 15. Twintig aardbeiplanten à € 1,50 is € 30. Samen € 80, en de goot gaat jaren mee.
Oogst: twintig planten à 300 tot 500 gram is 6 tot 10 kilo per seizoen, van een schutting die verder niets deed.
De prijs die je betaalt: dagelijks water in juli. Dat is de echte kostenpost van alles wat op hoogte staat, en de reden om te beginnen met één goot en niet met vier.
Waarmee je begint
Begin met één dakgoot of twee hangpotten, niet met een verticale toren. Zorg voor afvoergaten, gebruik doordragers in hangpotten en junidragers in goten, en reken erop dat je in juli elke dag water geeft. Als dat na één seizoen bevalt, breid je uit — en dan weet je ook meteen of dat dagelijkse rondje bij je past.
Meer lezen bij
- Plagen bestrijden in de tuin — Milieu Centraal
Cristian Soto schrijft over tuinieren, moestuinen en klussen in en om het huis. Hij bouwt de rekenhulpen op deze site zelf en test elke berekening met echte maten uit zijn eigen tuin voordat die online gaat. Zijn uitgangspunt: uitleggen in gewone taal wat andere sites vaag laten.