Aardbeienrassen: junidragers of doordragers?

In het schap staan vijftien zakjes aardbeiplanten met namen die niets zeggen, en één woord op de achterkant dat alles bepaalt: junidrager of doordrager. Dat gaat niet over smaak maar over wanneer je oogst, en over of je één groot feest krijgt of vier maanden lang elke week een schaaltje.

Als je dat onderscheid eenmaal doorhebt, is de rest grotendeels voorkeur.

Het verschil

Let op de derde rij. Een junidrager levert per plant méér, ondanks dat hij maar drie weken draagt. Dat verrast mensen die denken dat vier maanden oogsten automatisch meer oplevert.

Waarom ze anders reageren

Het onderliggende verschil zit in waar de plant op reageert.

Junidragers zijn kortedagplanten. Ze leggen hun bloemknoppen aan in het najaar, als de dagen korter worden. Die knoppen overwinteren en komen in mei tot bloei. Alles wat je in het najaar doet — of niet doet — bepaalt dus de oogst van het volgende jaar.

Daarom is planten in augustus zo belangrijk, en daarom loont het om na de oogst het oude blad weg te knippen, zoals in aardbeien kweken staat.

Doordragers zijn daglengteneutraal. Ze leggen continu nieuwe bloemknoppen aan zolang het warm genoeg is. Vandaar de lange oogst en de kleinere vruchten: de plant verdeelt zijn energie over veel meer bloemen.

Bosaardbeien: de derde categorie

Klein, intens van smaak, en vrijwel onverwoestbaar. Ze dragen van juni tot in de herfst en groeien ook op plekken waar gewone aardbeien het laten afweten, zoals in halfschaduw onder struiken.

De vruchten zijn ter grootte van een vingernagel, dus voor een schaal moet je lang plukken. Ze zijn er wel vaak in een variant zonder uitlopers, en dan zijn ze uitstekend als bodembedekker in een border.

Voor wie een lastige plek heeft en geen kilo’s hoeft: dit is de aardbei die daar wél groeit.

Rassen die je in Nederland tegenkomt

De namen wisselen per leverancier, en deze staan er vrijwel altijd:

Junidragers

• Elsanta. Het meest geteelde ras, ook commercieel. Grote, stevige vruchten en een goede opbrengst. Smaak is degelijk en niet bijzonder.
• Korona. Zoeter dan Elsanta en zachter, dus slechter houdbaar. Precies daarom een goede tuinaardbei: de eigenschap die de handel niet wil, proef jij.
• Sonata. Iets later dan Elsanta, regelmatige vruchten, betrouwbaar.
• Lambada. Vroeg en uitgesproken van smaak, met een wat lagere opbrengst.

Doordragers

• Ostara. Klassieker, draagt lang door tot in de herfst.
• Mara des Bois. Doordrager met de aroma van bosaardbei. Kleinere vruchten, veel liefhebbers.
• Albion. Stevige vruchten, goede opbrengst voor een doordrager.

Staat er «resistent» of «tolerant» bij, dan gaat dat meestal over wortelschimmels of meeldauw. Op zware, natte grond is dat een reden om die zak te kiezen boven de zak ernaast.

Wat er verder op de zak staat

Wanneer je koopt, en in welke vorm

Aardbeiplanten worden in drie vormen verkocht, en het prijsverschil is groot.

Wortelgoed of frigoplanten. Kale wortels met een kroontje, bewaard bij lage temperatuur. Goedkoop, bij grotere aantallen vanaf ongeveer € 0,50 per stuk. Ze slaan goed aan, mits je ze meteen plant en de wortels geen moment laat uitdrogen.

Potplanten. Duurder, rond € 1,50 tot € 3,00, en ze slaan vrijwel altijd aan. Je kunt ze het hele seizoen planten. Voor een paar planten in een pot is dit de praktische keuze.

Trayplanten. Jonge planten in kleine cellen, vaak in augustus verkrijgbaar. De beste verhouding tussen prijs en aanslagkans als je een heel bed aanlegt.

Die onderste rij is de beste deal van de drie, en het is ook het moment waarop de schappen het leegst zijn — omdat niemand in augustus aan aardbeien denkt.

Welke kies je?

Wil je invriezen of jam maken? Junidragers. Je hebt een grote hoeveelheid tegelijk nodig, en dat is precies wat ze doen.

Wil je vier maanden lang elke week verse aardbeien? Doordragers.

Kweek je in potten of hangmanden? Doordragers. Ze blijven compacter en maken geen uitlopers die over de rand hangen. Zie aardbeien in een pot of bak.

Wil je zelf vermeerderen? Junidragers, want die maken de uitlopers waar je nieuwe planten uit haalt. Zie uitlopers van aardbeien.

Heb je een halfbeschaduwde plek? Bosaardbeien.

Heb je ruimte voor allebei? Doe dat. Junidragers voor de piek in juni, doordragers voor de rest van het seizoen, en je hebt van juni tot oktober aardbeien.

Waar je ze haalt

Tuincentrum. Beperkte keuze, vrijwel altijd Elsanta en één doordrager, en je ziet wat je koopt. Prima voor een paar planten.

Gespecialiseerde kwekers, online. Hier vind je de rassen uit dit artikel. Je koopt per tien of per vijfentwintig, en dan zakt de prijs per plant hard. Kijk of er gekeurd plantmateriaal wordt geleverd.

Van een andere tuinier. Gratis, want uitlopers worden elk jaar weggegeven. Vraag wel hoe oud de moederplant is en hoe hij eruitzag: je neemt over wat die plant bij zich draagt, inclusief virussen. Zie uitlopers van aardbeien.

Voor een nieuw bed is de combinatie die het beste werkt: één keer gekeurde trayplanten kopen in augustus, en daarna drie jaar lang zelf vermeerderen.

De keuze in één zin

Junidragers als je een voorraad wilt, doordragers als je elke week wat wilt, bosaardbeien voor een lastige plek, en van allebei wat als je de ruimte hebt. De rasnaam op het zakje doet er minder toe dan dat ene woord op de achterkant — en of je in augustus plant of in het voorjaar.

Meer lezen bij

• Tips voor een insectvriendelijke tuin — Milieu Centraal