Vanaf half juli krijgt vrijwel elke Nederlandse courgette meeldauw. Dat is geen teken dat je iets fout hebt gedaan en het is meestal ook geen reden om de plant op te ruimen. Maar voordat je iets gaat bestrijden, moet je één ding uitsluiten: dat wat je ziet helemaal geen meeldauw is.
Eerst dit: veel witte vlekken zijn geen schimmel
Een groot deel van de courgetterassen heeft van nature zilverwitte vlekken op het blad. Het hoort bij de plant, het zit er al vanaf het eerste echte blad, en het is een van de meest gemelde valse alarmen in de moestuin.
| Natuurlijke tekening | Meeldauw | |
|---|---|---|
| Vorm | Scherp begrensd, langs de nerven | Vage, ronde plekken die uitlopen |
| Plaats | Symmetrisch, op elk blad hetzelfde | Willekeurig, begint onderin de plant |
| Afveegbaar | Nee, zit in het blad | Ja, laat een groen spoor achter |
| Wanneer | Vanaf het begin, ook in mei | Pas vanaf juli |
De test duurt twee seconden: veeg met je duim over de vlek. Verdwijnt het poeder en zie je er groen blad onder, dan is het meeldauw. Blijft het zitten, dan is het de tekening van het ras en hoef je niets te doen.
Waarom het vrijwel altijd komt
Echte meeldauw bij courgette is een schimmel die houdt van warme dagen en koele, vochtige nachten. Dat is precies het Nederlandse weer vanaf eind juli. Daarbij komt dat een courgette in augustus zijn grootste bladmassa heeft, dus de lucht tussen die bladeren staat stil en blijft vochtig.
Drie dingen versnellen het aanzienlijk:
- Water over het blad. Nat blad op een warme avond is de directe aanleiding.
- Planten die elkaar raken. Bij minder dan tachtig centimeter plantafstand droogt er niets meer op.
- Een plek zonder luchtbeweging. Een hoek tussen twee muren, of vlak tegen een haag.
En dit is ook geen meeldauw
Naast de natuurlijke tekening zijn er nog drie dingen die erop lijken en een heel andere aanpak vragen.
Valse meeldauw. Verwarrende naam, andere ziekte. Je ziet hoekige gele vlekken aan de bovenkant van het blad, begrensd door de nerven, en aan de onderkant een grijsviolette waas. Echte meeldauw zit juist bovenop en is wit. Valse meeldauw komt bij aanhoudend nat weer en gaat veel sneller; hier helpt bladeren weghalen wel degelijk, en snel.
Spint. Vooral in een kas en bij droge hitte. Het blad wordt spikkelig geelgrijs en tussen de bladstelen zie je bij tegenlicht fijne webjes. Draai een blad om en kijk met een loep: bewegende stipjes. Tegen spint helpt juist méér luchtvochtigheid, dus precies het tegenovergestelde van wat je bij meeldauw doet.
Witte vlieg. Kleine witte insecten die opvliegen als je het blad aanraakt. Wat je dan ziet is geen aanslag maar het beestje zelf, plus kleverige honingdauw waar later zwarte roetdauw op groeit.
Loop deze drie langs voordat je iets doet. Het scheelt je een behandeling die niet werkt, en bij spint zelfs een die de zaak verergert.
Wat je meteen doet
In deze volgorde, en meer is er niet nodig:
- Knip de zwaarst aangetaste bladeren bij de voet weg. Twee of drie per keer, niet meer. Een plant zonder blad maakt geen vruchten.
- Gooi ze bij het restafval, niet op de composthoop. De sporen overleven een gewone hoop probleemloos.
- Giet vanaf nu alleen bij de voet, en het liefst in de ochtend zodat wat er toch opspat overdag opdroogt.
- Haal weg wat de doorstroming blokkeert: onkruid, een omgevallen stok, bladeren die tegen de grond liggen.
Staat de plant opgebonden, dan is dit een stuk eenvoudiger en gaat het ook trager; zie courgette in de hoogte kweken.
De huismiddelen, eerlijk beoordeeld
Er circuleren drie recepten, en ze zijn niet even zinnig.
Melk met water, één deel op negen. Hier zit werkelijk iets achter: er is onderzoek dat een remmend effect laat zien bij wekelijks toepassen, mits het in de zon gebeurt. Het geneest niets, het vertraagt. Het ruikt ook navenant na een paar dagen.
Baking soda, een theelepel per liter met een druppel zeep. Werkt door de zuurgraad van het bladoppervlak te veranderen. Ook hier: preventief en remmend, niet genezend. Let op de dosering — meer is hier beslist niet beter, want natrium in de grond doet op termijn schade.
Groene zeep alleen. Tegen meeldauw doet dit weinig. Het is een middel tegen luizen, niet tegen schimmel, en het wordt vaak verward.
Alle drie gelden ze voor het hele blad, boven- en onderkant, en alle drie vragen ze herhaling na elke regenbui. Spuit nooit in de volle middagzon, want dan verbrand je het blad.
Wanneer een middel uit de winkel zin heeft
Eerlijk gezegd: bij een courgette in augustus meestal niet. De plant zit aan het eind van zijn cyclus, en wat je ook spuit, over vier tot zes weken is hij toch klaar. Je koopt er hooguit twee weken oogst mee.
Anders ligt het als je het begin juli ziet, want dan gaat er nog een half seizoen verloren. In dat geval:
- Kies een middel dat expliciet voor eetbare gewassen is toegelaten. Niet elk schimmelmiddel is dat.
- Lees de veiligheidstermijn: het aantal dagen tussen spuiten en oogsten. Bij courgette, die je om de twee dagen plukt, is dat een reëel probleem.
- Herhaal volgens de verpakking. Eén keer spuiten doet niets.
Wat je volgend jaar anders doet
Meeldauw bestrijd je vooral in mei, niet in augustus.
- Kies een ras met meeldauwtolerantie. Zaadleveranciers vermelden het; het is niet hetzelfde als resistentie, maar het scheelt weken.
- Houd tachtig tot honderd centimeter aan. De meest onderschatte maatregel.
- Zet de plant waar wind langskomt, niet in een luwe hoek.
- Mulch met stro. Dat voorkomt opspattende grond, waar de eerste sporen vaak in zitten.
- Wissel van plek. Zet courgette niet twee jaar achter elkaar op dezelfde vierkante meter, net zomin als pompoen of komkommer.
Wat je beslist niet doet
De plant kaalknippen. Dit is de meestgemaakte fout. Zonder blad stopt de vruchtzetting onmiddellijk, en de schimmel komt gewoon terug op het nieuwe blad.
Azijn spuiten. Dat verbrandt het blad en helpt niet tegen deze schimmel.
Extra stikstof geven om de plant te sterken. Vers, zacht blad is juist gevoeliger. Als je al iets geeft, geef dan kalium.
Aangetast blad op de composthoop gooien. Zie het lijstje hierboven.
Wat het je aan oogst kost
Een plant die begin augustus meeldauw krijgt en waarvan je alleen het zwaarst aangetaste blad weghaalt, geeft gemiddeld nog vier tot zes weken door. Reken op zo n acht tot twaalf courgettes na de eerste vlekken.
Diezelfde plant, helemaal kaalgeknipt uit voorzorg, levert er nul. De ingreep kost dus meer dan de ziekte. Dat is de reden dat het advies hier zo consequent luidt: weghalen wat wit is, laten zitten wat groen is.
Waarom je er meestal gewoon mee doorgaat
Meeldauw op een courgette in augustus is geen calamiteit maar een seizoensverschijnsel. Veeg eerst met je duim om uit te sluiten dat het de tekening van het ras is. Blijkt het echt schimmel, haal dan het ergste blad weg, giet voortaan bij de voet en oogst rustig door tot de plant vanzelf klaar is. De echte winst zit in wat je volgend jaar bij het planten anders doet — plantafstand en standplaats — en niet in wat je nu in een spuit doet.
Meer lezen bij
- Schimmels in de tuin — Milieu Centraal
Cristian Soto schrijft over tuinieren, moestuinen en klussen in en om het huis. Hij bouwt de rekenhulpen op deze site zelf en test elke berekening met echte maten uit zijn eigen tuin voordat die online gaat. Zijn uitgangspunt: uitleggen in gewone taal wat andere sites vaag laten.