Een courgette in de kas geeft drie weken eerder oogst en loopt door tot in oktober. Daar staat tegenover dat hij een van de grootste planten is die je onder glas kunt zetten, dat de bestuiving er niet vanzelf gaat en dat meeldauw er sneller komt dan buiten. Of het de moeite waard is, hangt vooral af van hoe groot je kas is.
Hoeveel planten passen er in je border?
Bereken het aantal planten op basis van de aanbevolen plantafstand.
Wat je wint
| Buiten | Onverwarmde kas | |
|---|---|---|
| Uitplanten | Na 15 mei | Eind april |
| Eerste oogst | Begin juli | Half juni |
| Laatste oogst | Half september | Half oktober |
| Oogstweken | Ongeveer 11 | Ongeveer 17 |
Zes extra oogstweken klinkt als veel, maar houd in gedachten wat dat betekent bij een gewas dat toch al meer geeft dan de meeste huishoudens opkrijgen. Lees in courgette kweken waarom twee planten meestal genoeg zijn; in een kas is één plant vaak al voldoende.
Wat je inlevert: ruimte, en niet zo n beetje
Dit is het echte bezwaar. Een courgette in een kas wordt groter dan buiten, omdat het warmer is en er geen wind staat. Reken op een vierkante meter grondoppervlak en anderhalve meter hoogte.
In een kas van zes vierkante meter, wat een gangbare tuinkas is, betekent dat een zesde van je ruimte voor één plant. Diezelfde meter kan ook drie tomatenplanten dragen, of een hele bak sla die je twee keer per seizoen oogst. Die afweging maak je voordat je zaait, niet in juli.
Vuistregel: onder de zes vierkante meter kas is courgette het meestal niet waard. Die kweek je buiten, en de kas houd je voor gewassen die er echt niet zonder kunnen.
Bestuiving is het grootste probleem
In een gesloten kas komen nauwelijks insecten. Een courgette maakt aparte mannelijke en vrouwelijke bloemen en kan zichzelf niet bestuiven zonder hulp. Het gevolg is de klacht die je overal leest: prachtige plant, tientallen bloemen, geen vruchten.
Er zijn twee oplossingen en je hebt ze allebei nodig.
Zet de deur en het raam open zodra het boven de vijftien graden komt. Dat is toch al nodig voor de temperatuur, en het laat hommels binnen. Een kas die alleen aan de bovenkant lucht, trekt er beduidend minder aan.
Bestuif zelf, elke ochtend. Pluk een mannelijke bloem, haal de blaadjes eraf en strijk de meeldraad door het hart van een vrouwelijke. Eén mannetje bedient er drie. Het kost een minuut per dag en het is in een kas geen noodmaatregel maar standaard onderhoud.
Luchten en temperatuur
Courgette groeit het best tussen achttien en zesentwintig graden. Boven de dertig stopt de vruchtzetting: de plant laat bloemen vallen en zet pas weer door als het afkoelt. In een dichte kas is dertig graden in juli geen uitzondering maar de regel.
- Lucht vanaf vijftien graden, deur én raam. Alleen bovenin luchten geeft geen doorstroming op planthoogte.
- Schaduwdoek of krijtwit vanaf half juni, als je kas op het zuiden ligt.
- Sluit s avonds in april en mei, want de nachten zijn dan nog koud en het verschil met overdag is groot.
Water en luchtvochtigheid
Een kasplant verdampt meer dan een plant buiten, en er valt geen regen. Reken in juli op vier tot zes liter per dag voor een volgroeide plant in de volle grond van de kas. Staat hij in een pot, kijk dan naar de aantallen in courgette in een pot, en tel daar nog wat bij op.
Giet in de ochtend en altijd bij de voet. Water dat s avonds op het blad blijft staan in een kas die daarna dichtgaat, is de snelste route naar meeldauw. Onder glas komt die schimmel eerder dan buiten, juist omdat de lucht er stilstaat.
Een laag stro rond de voet helpt dubbel: het houdt het vocht vast en voorkomt dat er grond opspat tegen de onderste bladeren.
Opbinden is hier bijna verplicht
Buiten is opbinden een keuze. In een kas is het dat nauwelijks, om twee redenen: je hebt de ruimte niet, en de luchtcirculatie die je nodig hebt tegen schimmel krijg je alleen als de bladeren vrij hangen.
Gebruik een touw dat je aan de nok bevestigt en dat je om de stengel laat zakken naarmate hij groeit, of een stevige spiraal. De werkwijze staat in courgette in de hoogte kweken; het enige verschil is dat je in een kas ook de onderste veertig centimeter helemaal bladvrij houdt.
Serre, koude kas of tunnel: verandert er iets?
De termen lopen door elkaar, maar praktisch komt het hierop neer:
- Onverwarmde tuinkas van glas. Het scenario hierboven. Circa drie weken voorsprong.
- Folietunnel. Houdt minder warmte vast, ongeveer twee weken voorsprong, en luchten is er lastiger. Dan is een tunnel eerder iets voor sla en spinazie.
- Verwarmde kas. Voor courgette zelden rendabel: het gewas is te goedkoop in de winkel om er stookkosten tegenaan te zetten.
- Koude bak of kweekkas. Prima om in april voor te zaaien, te klein voor de volgroeide plant.
Eén plant in de kas tegenover twee buiten
In de kas: één plant, één vierkante meter, zeventien oogstweken, ongeveer 30 courgettes. Kosten: dagelijks luchten, dagelijks bestuiven en zo n 400 liter water over het seizoen.
Buiten: twee planten, twee vierkante meter, elf oogstweken, ongeveer 36 courgettes. Kosten: twee keer per week gieten en verder vrijwel niets.
Buiten levert dus méér op voor minder werk. De kas koop je niet voor de hoeveelheid, maar voor die eerste courgette half juni en die laatste half oktober.
Wat je in oktober doet
Het opruimen is in een kas belangrijker dan buiten, want alles wat je laat liggen blijft binnen. Regen spoelt er niets weg en de vorst komt er nauwelijks bij.
- Haal de hele plant eruit, met wortel. Niet omspitten en laten zitten.
- Het loof gaat bij het restafval, niet op de composthoop, zeker als er meeldauw op zat.
- Veeg of spoel het glas. In de winter telt elk procent licht, en een kas die in oktober schoon is, vangt in februari merkbaar meer.
- Laat de grond niet kaal liggen. Zaai een groenbemester of leg een laag compost van twee centimeter op.
Vruchtwisseling in een kleine kas
Hier zit een probleem dat je buiten niet hebt. Vruchtwisseling vraagt dat je een gewas drie of vier jaar niet op dezelfde plek zet, en in een kas van zes vierkante meter is dat ondoenlijk. Courgette, komkommer, meloen en pompoen horen bovendien tot dezelfde familie en tellen dus als één groep.
Twee werkbare uitwegen:
Verplaats binnen de kas. Deel hem op in twee of drie stroken en schuif elk jaar op. Niet ideaal, wel beter dan niets.
Ververs de bovenste dertig centimeter om de twee of drie jaar, in het vak waar de courgette stond. Dat is een middag werk en het lost precies het probleem op dat je met schuiven niet oplost. Op zandgrond is dat eenvoudiger dan op klei, zoals in grond verbeteren staat.
Wanneer de kas het wél waard is
Heb je meer dan zes vierkante meter onder glas, vind je het leuk om in juni al te oogsten en ben je bereid elke ochtend een minuut te bestuiven, dan is een courgette in de kas een prettig gewas. Is je kas kleiner, of ben je vaak een week weg, zet hem dan buiten en gebruik het glas voor tomaat en paprika. Die betalen de vierkante meter beter terug.
Meer lezen bij
- Zelf composteren: composthoop of wormenbak — Milieu Centraal
Cristian Soto schrijft over tuinieren, moestuinen en klussen in en om het huis. Hij bouwt de rekenhulpen op deze site zelf en test elke berekening met echte maten uit zijn eigen tuin voordat die online gaat. Zijn uitgangspunt: uitleggen in gewone taal wat andere sites vaag laten.