Middelen tegen bladluis in de winkel: welk type kies je?

Voor het schap met bestrijdingsmiddelen staan is verwarrend. Tien flessen, allemaal met een blaadje en een lieveheersbeestje op het etiket, prijzen van drie tot vijftien euro, en nergens staat in gewone taal wat het verschil is. Dat verschil zit in drie dingen, en als je die eenmaal doorhebt, kun je elk etiket in twintig seconden lezen.

Dit artikel noemt geen merken. Het assortiment wisselt per jaar en per winkel, en welk middel is toegelaten verandert ook. Wat niet verandert is het type.

Drie types, en meer zijn het er niet

Die derde kolom is waar het om gaat. Bij bladluis heb je al een gratis leger van lieveheersbeestjes, zweefvliegen en sluipwespen, en de eerste twee types raken dat leger in verschillende mate.

Contactmiddel op zeep- of oliebasis

Werkt puur fysiek: de waslaag van het insect wordt aangetast of het wordt afgesloten. Geen gif, geen nawerking, geen resten.

Voordeel: mag op eetbare gewassen, meestal zonder of met een zeer korte wachttijd, en het raakt alleen wat je direct natspuit.

Nadeel: je moet grondig spuiten en herhalen, en je betaalt fors voor iets dat je zelf voor 16 cent per liter aanmaakt. Zie zeepoplossing tegen bladluis.

Kies dit als je iets kant-en-klaars wilt en het gemak die meerprijs waard vindt.

Breedwerkend contactmiddel

Bevat een insecticide dat het zenuwstelsel raakt. Werkt snel en op veel soorten. Ook plantaardige pyrethrine valt hieronder — natuurlijke oorsprong betekent hier niet selectief.

Voordeel: de kolonie is binnen een dag weg.

Nadeel: de roofinsecten zijn dat ook, en die herstellen zich trager dan de luizen. Daardoor komt de plaag vaak harder terug dan hij was.

Kies dit alleen bij een zware aantasting op een sierplant die je echt dreigt te verliezen, gericht, en tegen de avond als bijen niet meer vliegen.

Systemisch middel

De plant neemt de stof op via blad of wortels en voert hem mee in het sap. Wie daarvan drinkt gaat dood, wekenlang, ook op plekken waar je niet gespoten hebt.

Voordeel: langdurige werking en je hoeft niet elke luis te raken.

Nadeel: de stof zit in het hele sapsysteem. Op een bloeiende plant komt hij ook in nectar en stuifmeel terecht. Voor eetbare gewassen gelden echte wachttijden.

Kies dit voor een kamerplant of een niet-bloeiende sierplant, en niet voor iets dat bloeit of dat je gaat eten.

Wat je op het etiket opzoekt

Vier dingen, in deze volgorde:

• Het toelatingsnummer. In Nederland staat er een nummer op met de letters W en NL. Geen nummer betekent geen toegelaten gewasbeschermingsmiddel in Nederland.
• Staat je gewas erop? Toelatingen zijn per gewas. Een middel voor sierplanten mag formeel niet op je sla, hoe vergelijkbaar het ook lijkt.
• De veiligheidstermijn. Het aantal dagen tussen spuiten en oogsten. Bij courgette, die je om de twee dagen plukt, is zeven dagen een reëel probleem.
• De waarschuwing over bijen. Staat er iets over niet toepassen op bloeiende gewassen, dan is het middel breedwerkend, wat er verder ook op de voorkant staat.

Wat de plaatjes op de voorkant betekenen

Een lieveheersbeestje op het etiket betekent niets. Het is geen keurmerk, het is vormgeving. Kijk naar de waarschuwingszin op de achterkant.

Natuurlijk of op natuurlijke basis zegt iets over de herkomst van de werkzame stof, niet over wat hij raakt.

Voor biologische teelt is wél betekenisvol: dat is een regelgevingscategorie en beperkt de opties aanzienlijk.

Kindveilig of huisdiervriendelijk zijn geen gedefinieerde termen op dit soort verpakkingen.

Bewaren en weggooien

Het deel waar niemand naar kijkt en waar de meeste fouten vallen.

• Bewaar in de originele verpakking. Nooit overgieten in een frisdrankfles; dat is de klassieke oorzaak van ongelukken met kinderen.
• Vorstvrij en donker, en buiten bereik van kinderen en huisdieren. Een afgesloten kast in het schuurtje, niet de vensterbank.
• Kijk naar de houdbaarheidsdatum. Verlopen middelen werken slechter en kunnen anders reageren dan bedoeld.
• Restanten gaan naar het klein chemisch afval, niet door de gootsteen en niet in de tuin. Ook niet als het middel natuurlijk heet.
• Spoelwater van de spuit giet je over een onverhard stuk tuin, ver van de regenton en van sloten, en niet in het riool.

Maak nooit meer aan dan je dezelfde dag gebruikt. Dat scheelt de hele vraag wat je ermee moet.

Wat je niet moet gebruiken

Middelen zonder Nederlands toelatingsnummer. Online zijn er genoeg te koop, vaak uit het buitenland en goedkoop. Ze zijn hier niet beoordeeld en het gebruik ervan is niet toegestaan.

Restanten van jaren geleden. Er zijn de afgelopen jaren middelen van de markt gehaald waarvan er nog flessen in schuurtjes staan. Staat er geen geldige toelating op, breng het weg.

Middelen voor binnen op je groente, of andersom. De toelating is per gewas en per toepassing, en dat is geen formaliteit: het gaat over wat er op je bord terechtkomt.

De prijs per liter, want daar zit het echte verschil

Kant-en-klare spuitflessen zijn voor negenennegentig procent water. Je betaalt vooral voor die fles en dat water.

Een concentraat dat je zelf aanlengt kost per liter spuitvloeistof een fractie. Heb je meer dan een paar planten, dan is de spuitfles alleen te verdedigen op gemak.

Reken het om voordat je kiest: deel de prijs door het aantal liter spuitvloeistof dat eruit komt, niet door de inhoud van de fles.

De volgorde die geld en lieveheersbeestjes bespaart

Begin met water, dan met zeep, en koop pas iets als dat twee keer niet gewerkt heeft. Koop je toch, lees dan de achterkant en niet de voorkant: het toelatingsnummer, je gewas, de veiligheidstermijn en de bijenzin. Vier regels tekst die je meer vertellen dan het hele etiket eromheen. En reken de prijs om naar liter spuitvloeistof, want dat is waar de factor zestig zit.

Meer lezen bij

• Tips tegen slakken in de tuin — Milieu Centraal