Slakken zijn in een Nederlandse moestuin geen incident maar een constante. Ze uitroeien lukt niet en hoeft ook niet; het doel is de schade beheersbaar houden. Wat daarbij helpt, is weten welke slak je voor je hebt, want de meeste soorten in je tuin zijn onschuldig.
Welke slak is het probleem?
Van de slakken in een gemiddelde tuin richt maar een klein deel schade aan:
- Spaanse aardslak (bruinoranje, geen huisje, 8 tot 12 cm): de grootste veroorzaker van schade. Eet vrijwel alles en legt honderden eieren.
- Grijze veldslak (klein, grijsbruin, geen huisje): schade aan jonge zaailingen.
- Huisjesslakken: eten vooral dood en rottend materiaal. Die kun je met rust laten.
- Tijgerslak (grijs met vlekken, groot): eet andere slakken en hun eieren. Deze wil je juist houden.
Als je één ding meeneemt: laat de tijgerslak leven. Hij doet een deel van het werk voor je.
Wat het meest oplevert: de eieren
Bestrijding op volwassen slakken is dweilen. Bestrijding op eieren is preventie voor het hele volgende seizoen.
Slakkeneieren zijn parelwitte, doorschijnende bolletjes van 2 tot 4 millimeter in trosjes, en je vindt ze onder stenen, planken, potten en in losse grond. Eén legsel telt tientallen eieren.
Draai in het najaar en vroege voorjaar stenen en planken om en ruim wat je vindt op. Losharken van bedden in de winter legt ze bloot voor vogels en vorst. Dit is de meest effectieve handeling die er is, en de minst bekende.
Wat werkt in de praktijk
Handmatig verzamelen, na zonsondergang
Weinig sexy en veruit het effectiefst. Ga twee uur na zonsondergang met een zaklamp naar buiten, vooral na regen. Dan zijn ze actief en zichtbaar.
Drie avonden achter elkaar aan het begin van het seizoen scheelt meer dan wat dan ook. Overdag zoek je onder potten, planken en bladeren.
Barrières rond kwetsbare planten
Werkt goed op afgebakende plekken zoals een bak met jonge sla:
- Koperband rond een pot of bak. Koper geeft een reactie met het slijm die slakken vermijden. Werkt zolang de band schoon is.
- Scherp materiaal: gebroken eierschalen, scherp zand, houtas. Werkt alleen droog, dus na elke regenbui vernieuwen.
- Slakkenkraag met een omgebogen rand. Duurzaam en effectief voor individuele planten.
Belangrijk: een barrière is pas een barrière als er geen slak binnen zit. Controleer eerst de grond binnen de kring.
Aaltjes tegen naaktslakken
Een biologisch middel dat echt werkt. Je giet microscopische aaltjes met het gietwater over de bodem; ze parasiteren op naaktslakken en laten huisjesslakken met rust.
- Werkt bij een bodemtemperatuur boven 5 graden, dus vanaf maart.
- De bodem moet enkele weken vochtig blijven.
- De werking houdt zo’n zes weken aan; herhalen is nodig.
- Volledig veilig voor huisdieren, egels en vogels.
Vogels, egels en kikkers uitnodigen
Egels, merels, lijsters, padden en loopkevers eten slakken. Een tuin met dekking en water heeft structureel minder problemen. Een takkenhoop, een ondiepe waterschaal en geen gif: meer is het niet.
Wat niet of nauwelijks werkt
- Bierbakjes. Ze vangen wel slakken, maar ze lokken er ook uit de buurt aan. Netto trek je vaak meer aan dan je vangt.
- Zout. Doodt de slak, beschadigt je bodem, en zout is voor planten schadelijk. Niet doen.
- Koffiedik. In tuinproeven nauwelijks effect. Als bodemverbeteraar prima, als slakkenmiddel niet.
- Slakkenkorrels met metaldehyde. Giftig voor huisdieren en voor egels die vergiftigde slakken eten. Kies, als je toch korrels gebruikt, een middel op basis van ijzer(III)fosfaat, en strooi dun en gericht — niet met handenvol.
Slim tuinieren scheelt het meest
- Giet in de ochtend, niet in de avond. Een droge bodem bij zonsondergang maakt de nacht een stuk minder aantrekkelijk.
- Voorkweken in potjes. Uitplanten van stevige planten in plaats van ter plaatse zaaien haalt de kwetsbaarste weken weg. Dit is misschien wel de grootste winst van allemaal.
- Houd de randen kort. Hoog gras en rommel langs het bed zijn overdag hun schuilplaats.
- Mulch niet vlak naast jonge sla. Mulch is nuttig, maar ook een prima slakkenhotel.
- Zet gevoelige gewassen bij elkaar zodat je één plek moet beschermen in plaats van vijf.
Wat ze links laten liggen
Handig als je een plek hebt waar het steeds misgaat. Slakken mijden meestal aromatische en behaarde planten:
- Groenten: ui, knoflook, prei, tomaat, courgette zodra hij groot is, boerenkool en snijbiet.
- Kruiden: rozemarijn, tijm, salie, lavendel.
- Siertuin: vrouwenmantel, geranium, siergrassen, vingerhoedskruid.
Hun favorieten zijn sla, jonge kool, basilicum, hosta en alle net gekiemde zaailingen. Die verdienen de aandacht. Welke gewassen wanneer de grond in gaan, staat in de zaaikalender; ben je net begonnen, kijk dan bij een moestuin beginnen.
Rekenvoorbeeld: wat de bestrijdingsmethodes werkelijk kosten
De situatie
Een moestuin van twintig vierkante meter waar de sla twee jaar op rij is opgegeten. Er zijn drie serieuze methodes en ze verschillen sterk in prijs, in werk en in hoe lang ze meegaan.
- Aaltjes (biologisch), per behandeling€ 25 – 35 voor 40 m²
- Slakkenkorrels op ijzerfosfaat€ 8 – 12 per bus
- ’s Avonds rapen€ 0, 10 minuten per keer
De rekensom
6 weken → voor een seizoen van april tot september: 3 behandelingen, zo’n € 90.Korrels:
één bus dekt 20 m² een heel seizoen, ongeveer € 10.Rapen:
0 euro, maar wel 20 avonden in het voorjaar.
De eerlijke vergelijking valt anders uit dan de folder suggereert. Aaltjes werken alleen tegen ondergronds levende naaktslakken en niet tegen de soorten die ’s nachts van buiten komen. De methode die het meest oplevert is de goedkoopste: twee weken lang elke avond een rondje met een lamp, precies in de periode dat de jonge planten net staan.
Uitkomst: € 90 aan aaltjes tegen € 10 aan korrels tegen twintig avonden rapen. Combineer: raap in de eerste twee weken na het uitplanten, en gebruik korrels op ijzerfosfaat alleen rond de kwetsbaarste planten. Die zijn toegelaten in de biologische teelt en blijven niet in de bodem achter, in tegenstelling tot korrels op metaldehyde.
Wat je vanavond al kunt doen
- Alleen naaktslakken zijn het probleem; de tijgerslak eet ze juist op.
- Eieren opruimen in het najaar en voorjaar scheelt het meest.
- Verzamelen met een zaklamp na zonsondergang is nog altijd het effectiefst.
- Koperband, slakkenkragen en aaltjes werken; bier, zout en koffiedik niet.
- Giet in de ochtend en plant voorgekweekte planten uit in plaats van ter plaatse te zaaien.
- Gebruik korrels alleen op basis van ijzerfosfaat, dun en gericht.
Meer lezen bij
- Tips tegen slakken in de tuin — Milieu Centraal
Cristian Soto schrijft over tuinieren, moestuinen en klussen in en om het huis. Hij bouwt de rekenhulpen op deze site zelf en test elke berekening met echte maten uit zijn eigen tuin voordat die online gaat. Zijn uitgangspunt: uitleggen in gewone taal wat andere sites vaag laten.