September voelt als het einde van het moestuinseizoen, en dat is het niet. Het is het begin van een tweede ronde: sla, spinazie, radijs, veldsla en winterpostelein doen het in de nazomer vaak beter dan in juli, omdat ze niet doorschieten in de hitte.
Waarom september goed werkt
Drie dingen zitten mee. De bodem is nog warm van de zomer, dus zaad kiemt snel. Er valt meestal meer regen, dus je hoeft minder te gieten. En de dagen worden korter, wat precies is wat bladgewassen willen: sla en spinazie schieten door bij lange dagen en hitte, niet bij koelte.
Wat je wél in de gaten moet houden: de eerste nachtvorst. In het grootste deel van Nederland ligt die ergens tussen half oktober en half november. Alles wat je nu zaait, moet daarvóór oogstbaar zijn of er tegen kunnen.
Wat je in september nog kunt zaaien
| Gewas | Zaaien tot | Oogst na | Vorstbestendig |
|---|---|---|---|
| Radijs | Half september | 4 tot 5 weken | Licht |
| Spinazie | Eind september | 6 tot 8 weken | Ja, goed |
| Veldsla | Half oktober | 8 tot 10 weken | Ja, zeer goed |
| Winterpostelein | Half oktober | 8 weken | Ja, zeer goed |
| Rucola | Half september | 4 tot 6 weken | Licht |
| Snijsla | Begin september | 6 weken | Licht |
| Raapstelen | Half september | 5 weken | Licht |
| Tuinkers | Heel september | 2 tot 3 weken | Nee |
Veldsla en winterpostelein zijn de twee die je de hele winter door kunt oogsten. Ze groeien traag maar staan er gewoon, ook onder sneeuw.
En wat je nu plant in plaats van zaait
Twee dingen die in het najaar de grond in gaan en pas volgend jaar geoogst worden:
- Knoflook. Planten van oktober tot november, oogsten in juli. Een van de makkelijkste gewassen die er is: je zet de tenen 5 centimeter diep, punt naar boven, en je hoeft er het hele jaar niets aan te doen.
- Winter-uitjes. Zelfde principe, oogst in het vroege voorjaar.
En natuurlijk bloembollen, al horen die niet in de moestuin.
De bodem eerst
Je bed heeft net een zomergewas gedragen en is uitgeput. Doe dit vóór je zaait:
- Haal de restanten weg. Ziek blad in de bak, gezond blad op de composthoop.
- Breng een laag compost aan van 2 tot 3 centimeter en hark hem oppervlakkig in. Niet spitten: dat verstoort het bodemleven meer dan het helpt.
- Hark het zaaibed fijn. Bladgewassen hebben kleine zaden en die kiemen slecht in kluiten.
Extra mest is niet nodig. Bladgewassen in de nazomer groeien op wat er zit; extra stikstof geeft slap blad dat gevoelig is voor vorst.
Zaaien in de nazomer: drie verschillen
Zaai niet dieper dan normaal
De grond is warm en droogt aan de oppervlakte sneller uit dan in het voorjaar, maar dieper zaaien is niet de oplossing. Houd de normale diepte aan — één tot twee keer de dikte van het zaad — en dek af met een dun laagje fijne compost dat vocht vasthoudt.
Houd het de eerste week vochtig
Bij warm septemberweer kan een zaairij binnen een halve dag uitdrogen. Een stuk vliesdoek of een plank over de rij houdt het vocht vast tot het zaad kiemt. Haal die er meteen af zodra je groen ziet.
Zaai in korte rijen, verspreid over drie weken
Zaai niet alles tegelijk. Elke tien dagen een korte rij geeft je oogst over weken in plaats van een berg sla in één keer. Dat werkt in de nazomer nog beter dan in het voorjaar, omdat alles langzamer groeit.
Bescherming tegen de eerste kou
Met een paar simpele middelen rek je het seizoen weken op:
- Vliesdoek over de rij geeft 2 tot 4 graden bescherming en houdt koolvlieg en rupsen buiten. Het goedkoopste en nuttigste dat je in de moestuin kunt kopen.
- Een lage tunnel van hoepels met folie doet meer, maar moet je op zonnige dagen luchten.
- Een dikke laag stro of blad tussen de planten houdt de bodemtemperatuur stabieler.
De typische fouten
- Te laat zaaien voor het gewas. Radijs die eind oktober de grond in gaat, wordt geen radijs. Reken terug vanaf de vorst.
- Zomerrassen gebruiken. Er bestaan aparte winterrassen van spinazie en sla. Op het zakje staat het, en het scheelt echt.
- Te dicht zaaien. Bladgewassen die in de herfst te dicht staan, krijgen schimmel omdat ze niet opdrogen. Dunnen is hier belangrijker dan in de zomer.
- Slakken vergeten. Een vochtige nazomer is slakkenweer, en jonge sla is hun favoriet. Controleer in de avond met een zaklamp.
Kort samengevat
- September is een tweede zaaiseizoen, geen restseizoen: warme bodem, meer regen, minder doorschieten.
- Radijs, spinazie, rucola en snijsla tot half september; veldsla en winterpostelein tot half oktober.
- Knoflook plant je in het najaar en oogst je in juli.
- Compost erdoor, niet spitten, en geen extra stikstof.
- Houd de zaairij de eerste week vochtig met vliesdoek of een plank.
- Zaai in korte rijen om de tien dagen, en gebruik winterrassen.
Wanneer alles precies de grond in moet, staat in de zaaikalender. Begin je net, lees dan eerst een moestuin beginnen.
Cristian Soto schrijft over tuinieren, moestuinen en klussen in en om het huis. Hij bouwt de rekenhulpen op deze site zelf en test elke berekening met echte maten uit zijn eigen tuin voordat die online gaat. Zijn uitgangspunt: uitleggen in gewone taal wat andere sites vaag laten.